cao thắng là ai

Bách khoa toàn thư phanh Wikipedia

Bạn đang xem: cao thắng là ai

Bài viết lách hoặc đoạn này cần người thông thạo về chủ thể này trợ canh ty chỉnh sửa không ngừng mở rộng hoặc cải thiện. Quý khách hàng rất có thể canh ty nâng cấp trang này nếu như rất có thể. Xem trang thảo luận nhằm hiểu thêm cụ thể. (tháng 1/2022)

Cao Thắng (1864 – 1893) là một trong những trợ thủ ý hợp tâm đầu của Phan Đình Phùng, và là một trong những lãnh đạo cao tay vô cuộc khởi nghĩa Hương Khê (1885-1896) vô lịch sử hào hùng nước Việt Nam ở thời điểm cuối thế kỷ 19.

Cao Thắng

Chân dung Cao Thắng bởi người Pháp vẽ
Sinh6 mon 6 năm 1864
Châu Lễ, Hương Sơn, Hà Tĩnh
Mất21 mon 1, 1893 (28 tuổi)
Vụ Quang, Hương Khê, Hà Tĩnh
Tên khácCao Thắng
Tổ chứctriều Nguyễn
Phong tràoCần Vương

Thân thế và sự nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]

Ông sinh rời khỏi vô một mái ấm gia đình dân cày ở xã Sơn Lễ, thị trấn Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh[1].

Năm Giáp Tuất (1874), Lúc mới nhất 10 tuổi tác, Cao Thắng bám theo Đội Lựu (Trần Quang Cán) [2] thực hiện liên hệ mang lại nghĩa binh nhưng mà triều đình Huế gọi là giặc Cờ Vàng[3]. Sau Lúc Đội Lựu bị tiêu diệt, Cao Thắng lủi trốn, được giáo thụ Phan Đình Thuật (anh ruột Phan Đình Phùng) đem về nuôi.

Năm 1881, Lúc ông Thuật thất lạc, Cao Thắng về bên Sơn Lễ làm đồng. Năm Giáp Thân (1884), Cao Thắng bị vu cáo là hung thủ làm thịt bà xã Quản Loan nên bị tóm gọn và giam cầm tận nhà lao TP. Hà Tĩnh.

Ngày 2 mon 10 năm Ất Dậu (5 mon 11 năm 1885), thủ lĩnh vô trào lưu Cần Vương là Lê Ninh đã lấy quân cho tới tập luyện kích tòa trở nên bên trên, làm thịt bị tiêu diệt Ba chủ yếu Lê Đại, bắt sinh sống Án sát Trịnh Vân Bưu, và giải tỏa tù nhân, vô cơ đem Cao Thắng.

Gia nhập lực lượng Hương Khê[sửa | sửa mã nguồn]

Trở lại quê ngôi nhà, Cao Thắng nằm trong Cao Nữu (em ruột) và Nguyễn Kiểu (bạn thân) tuyển mộ được khoảng chừng 60 người đồng chí phía, rồi toàn bộ nằm trong tự động nguyện cho tới nhập cuộc cuộc khởi nghĩa Hương Khê bởi Tiến sĩ Phan Đình Phùng (người được vua Hàm Nghi phó trách nhiệm tổ chức triển khai trào lưu kháng Pháp ở Hà Tĩnh) thực hiện thủ lĩnh.

Ban đầu, Cao Thắng được phong thực hiện Quản cơ. Đến đầu xuân năm mới 1887, Lúc trào lưu bị giảm sút, Phan Đình Phùng phó quyền tổng lãnh đạo lại mang lại Cao Thắng nhằm rời khỏi Bắc cho tới những tỉnh Sơn Tây, Thành Phố Hải Dương, Thành Phố Bắc Ninh,... lần sự tương hỗ và link lực lượng.

Ở lại TP. Hà Tĩnh, Cao Thắng với những lãnh đạo khác ví như Cao Nữu, Cao Đạt, Nguyễn Niên,... lấy quân cho tới xã Lê Động (Hương Sơn) nhằm tổ chức triển khai lại lực lượng, luyện quân, xây đắp khối hệ thống trạm gác lũy, rèn đúc tranh bị,...

Theo vấn đề bên trên báo Hà Tĩnh (bản năng lượng điện tử đăng lên ngày 21 mon 8 năm 2009) thì Cao Thắng tiếp tục mang lại xây đắp một khối hệ thống trạm gác lũy tựa sống lưng vô mặt hàng Thiên Nhẫn và Giăng Màn, vây kín phụ vương phía Bắc, Tây, Nam, sẵn sàng ứng cứu vãn lẫn nhau một cơ hội nhanh gọn lẹ. Hình như, ở phía trên còn tồn tại lỗi thoát lịch sự Lào, đem lối lịch sự Nghệ An, vô Quảng Bình, xuống những vùng nằm trong TP. Hà Tĩnh. Quân Pháp tiến bộ vô phía trên có duy nhất một tuyến phố độc đạo là Quốc lộ 8. Chính vì vậy nhưng mà những địa thế căn cứ này tiếp tục tại vị cho tới ngày sau cuối của cuộc khởi nghĩa (1896)[4].

Giúp nghĩa binh sản xuất súng[sửa | sửa mã nguồn]

Thấy nghĩa binh chuẩn bị thiếu thốn thốn, Cao Thắng ngày tối tâm lý cơ hội chế súng tiến công giặc. Buổi đầu, ông nhờ công nhân rèn nhì xã Trung Lương và Văn Trung (Hà Tĩnh) rèn được 200 khẩu pháo ngôi trường bám theo kiểu mẫu kiến thiết của ông. Đó là loại súng nhồi dung dịch ở đầu nòng, người sử dụng kim hỏa tiến công lửa nhen dung dịch phóng ở đạn. Tuy nhiên, loại súng nhưng mà Cao Thắng kiến thiết còn nhiều giới hạn, bởi hấp thụ đạn ở đằng nòng cho nên việc hấp thụ đạn khá lâu. Từ cơ, ông tâm lý cần chế được một khẩu pháo ngôi trường dựa theo phong cách của Pháp.

Một hôm, nghĩa binh phục kích, chi tiêu khử một toán quân bao gồm nhì viên quan lại Pháp và 15 quân nguỵ Việt đem súng áp chuyển vận một hòm bạc nhằm trừng trị bổng mang lại quân đóng góp ở trạm gác Phố Châu. Thu được 17 khẩu pháo ngôi trường, rộng lớn 600 viên đạn và bao nhiêu ngàn đồng tiền. Có súng Pháp, Cao Thắng tiếp tục triệu tập những công nhân rèn đảm bảo chất lượng phân tích và rèn đúc bám theo kiểu mẫu.

Đề cập cho tới việc Cao Thắng rèn đúc tranh bị, ngôi nhà sử học tập Phạm Văn Sơn kể:

Xem thêm: Địa chỉ bán giày Converse đẹp, bền và giá rẻ nhất hiện nay

Một sự trở ngại nhất bấy giờ so với nghĩa binh là yếu tố tranh bị. Kinh nghiệm đã cho chúng ta thấy gươm giáo, can guộc ko chống nổi súng đồng...Cho nên Cao Thắng ngay lập tức suy nghĩ cơ hội sản xuất súng đạn...Trong một trận giáp chiến bên trên lối Nghệ An-Hương Sơn, Cao Thắng đoạt được 17 khẩu pháo phun mau của quân Pháp...Ông ngay lập tức mang lại công nhân rèn ở nhì xã là Vân Chàng và Trung Lương (Hà Tĩnh) lấy súng thực hiện kiểu mẫu... Sau bao nhiêu mon ròng rã đúc được 350 khẩu như hệt loại súng năm 1874 của Pháp...[5]

Cao Thắng tiếp tục túa một khẩu pháo rời khỏi trở nên từng miếng, kiểm tra độ dài rộng, hiệu quả của từng thành phần, rồi đốc thúc giục công nhân rèn cứ theo như đúng độ dài rộng nhưng mà thực hiện, nếu như hư đốn thì rèn lại… cho tới kỳ được mới nhất thôi. Sắt thực hiện súng được thu gom vô quần chúng. #, còn vỏ đạn thì canh ty nhặt những mâm đồng, nồi đồng đập dẹp, dát mỏng manh nhưng mà cuốn lại. Thuốc súng thì người sử dụng kể từ diêm chi tiêu khoét lần vô hốc núi. Riêng nòng súng thì cần thực hiện kể từ gọng dù.

Làm được súng rồi, Lúc phun test thì nòng súng vỡ tung ra vì thế unique Fe ko đảm bảo chất lượng, nên nòng súng ko Chịu được khá dung dịch đạn. Không thoái chí, Cao Thắng ngay lập tức cử Cao Đạt lịch sự Xiêm khảo cứu vãn thủ tục súng và mua sắm bột nổ. Bấy giờ, quân Anh ở Xiêm đem bất hòa với Pháp, nên tiếp tục bày mang lại thủ tục nòng súng quánh vì thế thép non, rồi khoan vì thế thép già nua mang lại trở nên nòng súng, sau tôi nòng súng mang lại già nua. Nhờ cơ, nghĩa quân tiếp tục sản xuất được súng. Sau nhì mon, Cao Thắng cùng theo với những người dân công nhân tiếp tục sản xuất được 350 súng ngôi trường loại Pháp[6].

Súng của Cao Thắng đem 2 hạn chế: Trước hết, lốc xoáy kim hỏa thực hiện vì thế gọng dù, chỉ phun được 6 trừng trị thì bị sức nóng chừng cao thực hiện yếu đuối lên đường, ko phun được tiếp, nên cứ phun 6 tái phát cần xối nước vô lốc xoáy nhằm phun tiếp. Nhược điểm thứ hai là nòng súng không tồn tại rãnh xoắn, nên chừng đúng mực thấp rộng lớn súng vẹn toàn kiểu mẫu. Dẫu vậy thì súng đã và đang hơn hẳn rộng lớn súng hỏa mai và từng loại súng nòng láng hấp thụ đạn kể từ mồm nòng hồi vào giữa thế kỷ 19, có tương đối nhiều điểm còn tiên tiến và phát triển rộng lớn súng ngôi trường Chassepot (loại súng nhưng mà quân Pháp dùng tiến độ 1865-1873). Tại cự ly tác chiến bên dưới 200 mét thì súng Cao Thắng chỉ tầm thường một chút đối với súng ngôi trường Gras Model 1874 nhưng mà quân Pháp người sử dụng Lúc cơ.

Đại úy Ch. Gosselin vô cuốn sách L’Empire d’Annam (Đế quốc An Nam) tiếp tục viết: “Các khẩu pháo loại 1874 này được phát hành kín đáo bên trên những vị trí nhưng mà tất cả chúng ta ko trừng trị sinh ra được và với cùng 1 lượng thật nhiều. Tôi tiếp tục đem về Pháp vài ba khẩu pháo này, bọn chúng như thể về toàn bộ từng góc nhìn đối với những khẩu pháo bởi những công binh xưởng của tất cả chúng ta phát hành và đã thử cho những sĩ quan lại pháo binh nhưng mà tôi đem mang lại chúng ta coi cần rất là sửng sốt. Chúng chỉ không giống với những khẩu pháo của tất cả chúng ta về nhì điểm nhưng mà thôi: Lò xo xoáy ốc được tôi ko đầy đủ và nòng súng không tồn tại xẻ rãnh; kết quả của điều này là đạn lên đường ko xa cách. Tuy nhiên, những khẩu pháo này tiếp tục phun bị tiêu diệt thật nhiều lính tráng và sĩ quan lại người Âu và lính tráng người bạn dạng xứ”[7].

Tuy chỉ rất có thể sản xuất súng thủ vô tư lò rèn địa hạt, tuy nhiên nghĩa binh tiếp tục sản xuất được không ít súng. Le Normand ước tính là tổng số tranh bị bởi nghĩa binh khởi nghĩa Hương Khê tự động phát hành và dùng cho tới 1895 là từ là một.200 cho tới 1.300 khẩu. Nếu tính cả số thiệt sợ hãi và phá huỷ huỷ bởi quân Pháp tạo nên rất nhiều lần Lúc tiến công vô những địa thế căn cứ địa của nghĩa binh, thì tổng số tranh bị bởi nghĩa binh sản xuất được lên tới hàng nghìn khẩu. Sau Lúc đàn áp xong xuôi cuộc khởi nghĩa, mon 1-1897 thực dân Pháp tiếp tục nhận được 403 khẩu pháo, 328 nòng súng, 103 súng hỏa mai.

Cuối mon 9 năm 1889, Phan Đình Phùng kể từ Bắc Kỳ về bên TP. Hà Tĩnh. Nhờ Cao Thắng và những lãnh đạo không giống, nhưng mà lực lượng thời điểm hiện nay tiếp tục có tầm khoảng ngàn quân và 500 khẩu pháo loại Pháp và thật nhiều súng hỏa mai[8]. Nhận thấy vô công tác làm việc sẵn sàng, từng mặt mũi đều đã tương đối, Phan Đình Phùng và Cao Thắng bèn mang lại không ngừng mở rộng địa phận hoạt động và sinh hoạt rời khỏi từng tư tỉnh là Thanh Hóa, Nghệ An, TP. Hà Tĩnh và Quảng Bình; thực hiện ngăn cản tuyến phố di chuyển Bắc-Nam và việc làm kiêm tính nước Việt của quân Pháp.

Kể kể từ cơ trở lên đường, Cao Thắng trở nên một trợ thủ ý hợp tâm đầu của thủ lĩnh Phan Đình Phùng, và là một trong những lãnh đạo gan góc và cao tay của lực lượng Hương Khê. Mặc mặc dù dành hết thời gian việc làm quản lý công cộng và rèn đúc tranh bị, tuy nhiên Cao Thắng đã và đang tham gia một trong những trận tiến công, đáng chú ý là trận:

  • Chống cuộc càn quét dọn của quân Pháp bên trên quần thể Hói Trùng và Ngàn Sâu vô vào đầu tháng 8 năm 1892.
  • Dùng mưu mẹo bắt sinh sống được Tuần phủ Đinh Nho Quang vô mon 3 năm 1892, thực hiện chấn động dư luận Hà Tĩnh[9].

Thấy nghĩa binh Hương Khê càng ngày càng vững mạnh, quân Pháp một phía tăng mạnh càn quét dọn, thu hẹp phạm vi hoạt động và sinh hoạt của quân, mặt mũi không giống lần cơ hội hạn chế đứt liên hệ trong những quân loại, và thân thuộc nghĩa binh với quần chúng. #.

Tử trận[sửa | sửa mã nguồn]

Để phá huỷ thế bị vây hãm và không ngừng mở rộng địa phận hoạt động và sinh hoạt, được thủ lĩnh Phan Đình Phùng đồng ý, mon 11 năm 1893[10], Cao Thắng nằm trong Cao Nữu, Nguyễn Niên lấy khoảng chừng một ngàn quân kể từ Ngàn Trươi phanh trận tiến công rộng lớn vô tỉnh lỵ Nghệ An. Trên lối hành binh, nhiều trạm gác trại đối phương bị phá huỷ vứt. Nhưng trận trận tiến công trạm gác Nu (hay Nỏ) ở Thanh Chương (một thị trấn miền núi nằm ở vị trí phía tây-nam nằm trong tỉnh Nghệ An), Cao Thắng trúng mưu mẹo của viên trạm gác trưởng thương hiệu Phiến.

Sử gia Phạm Văn Sơn kể:

Ở trạm gác Nỏ chỉ mất trăm quân. Liệu mức độ ko chống nổi, thiếu thốn úy trạm gác trưởng thương hiệu Phiến phân chia quân rời khỏi thực hiện nhì, 50% ở lưu giữ trạm gác, 50% ra phía bên ngoài phục kích. Khi Cao Thắng trừng trị mệnh lệnh tiến công, thì quân ông bất thần bị hỏa lực của đối phương tiến công cặp kể từ cả nhì phía đằng trước và sau. Cao Thắng rủi ro bị đạn, bị tiêu diệt bên trên trận chi phí khi 29 tuổi tác, tạo nên tổn thất rộng lớn mang lại nghĩa binh Hương Khê...Để trả thù địch mang lại ông, ngày 29 mon 3 năm 1894, Lãnh Lợi tiếp tục tổ chức triển khai trận tiếp tục phục kích bên trên Vạn Sơn (Nam Đồng). Cuối nằm trong, Đốc binh Nguyễn Báo tiếp tục làm thịt được thiếu thốn úy Phiến[11].

Lợi dụng thời cơ nghĩa binh bị thất lạc người hàng đầu tài đảm bảo chất lượng, quân Pháp gia tăng chiến binh rồi siết chặt vòng vây. Nghĩa quân Hương Khê nỗ lực tiến công trả những cuộc vây quét dọn, tuy nhiên gia thế của lực lượng càng ngày càng sút giảm.

Sau Lúc hy sinh[sửa | sửa mã nguồn]

Sau Lúc Cao Thắng thất lạc, nghĩa binh Hương Khê thắng một trận rộng lớn ở Vụ Quang (tháng 10 năm 1894), vẫn ko xoay gửi được tình thế. Ngày 28 mon 12 năm 1895, thủ lĩnh Phan Đình Phùng cũng trở thành tử thương vô một trận kịch chiến [12]. Đến đầu xuân năm mới 1896, cuộc khởi nghĩa Hương Khê nhưng mà Phan Đình Phùng, Cao Thắng và những tướng soái không giống tiếp tục dày công xây đắp kết thúc giục.

Theo sử liệu thì di hình Cao Thắng được nghĩa binh đem về chôn đựng bên trên Ngàn Trươi (núi Vụ Quang). Hiện ở thôn Khê Thượng (huyện Hương Khê) và ở thôn Cao Thắng (xã Sơn Lễ, thị trấn Hương Sơn) đều sở hữu thông thường thờ ông [13]. Hình như, thương hiệu ông còn được dùng làm gọi là mang lại nhiều ngôi trường học tập và mặt phố bên trên nước Việt Nam.

Xem thêm: dồ ái mồ nghĩa là gì

Tưởng niệm[sửa | sửa mã nguồn]

Mất lên đường một trợ thủ ý hợp tâm đầu là Cao Thắng, quá tiếc thương Phan Đình Phùng đã thử nhì câu liễn nhằm thờ, và nhờ Võ Phát [14] biên soạn một gọi bài xích văn tế Nôm làm cho ông gọi. Trong bài xích văn tế đem đoạn:

Hào kiệt ấy tài,
Kinh luân là chí;
Vén mây nửa gánh giang san
Vỗ cánh tư phương hồ nước thỉ,
Gặp quốc cỗ đang được cơn đao binh, nghĩa canh ty vua công cộng nỗi ân ưu,
Bỏ mái ấm gia đình bám theo việc nhung đao, lòng tiến công giặc riêng rẽ phần lao tuỵ;
Địa cỗ mong muốn bám theo dòng sản phẩm Nhạc mục, thét nhung bào từng khiếp trận oai phong linh,
Thiên tài toan học tập chước Võ hầu, chế súng đạn biết bao chừng cơ trí;
Ơn quân tướng mạo Đổng nhung vâng mạng, ráng ấn quan lại chống,
Tước triều đình Chưởng vệ gia phong, kéo cờ tân chế;
Những Chắn chắn rằng: phụ vương sinh đem phước, hăm hở trau gươm chuốt đá, chí khuông phò ko phụ với quân vương vãi.
Nào ngờ đâu! một sớm ko chừng, tơ tưởng đạn lạc thương hiệu cất cánh, ngôi trường kungfu biết đâu là số hệ;...
...Thôi! Thôi!
Cửa tía lầu vàng đành kẻ khuất, lấy thân thuộc bách chiến, nhằm giờ đồng hồ thơm phức mang lại tỏ mặt mũi nhân vật.
Súng đồng gươm bạc khoác người còn, truyền mệnh lệnh phụ vương quân, thét khá mạnh nhằm xây nền bình trị.
Thương thiu là thương,
Kể sao xiết kể[15].

Trong sách Việt Nam vong quốc sử của Phan Bội Châu cũng đều có đoạn viết lách về Cao Thắng như sau:

...Tại phân tử TP. Hà Tĩnh, trong vòng 11 năm, (nhiều người) tiếp tục liều mình tiến công nhau với Pháp, vất vả trăm trận tiến công trở nên danh tướng mạo 1 thời, vô số ấy nổi trội đem Chưởng doanh nghĩa quân là Cao Thắng,... Thắng trái ngược cảm, thiện chiến, thấy một chiếc súng Tây nhưng mà rất có thể hắn theo phong cách sản xuất rời khỏi tinh anh xảo ko tầm thường gì của Pháp. Đánh nhau với Pháp, ông tiếp tục chém được đầu những quan lại một, quan lại nhì của Pháp, quân Pháp sẽ rất cần khuyên nhủ nhau hễ bắt gặp Thắng là cần tách lên đường. Giá nhưng mà nội địa đã đạt được bao nhiêu trăm ông Cao Thắng thì người Pháp chả cần rút về Tây ư?... Cao Thắng bị tiêu diệt, người Pháp nhen điểm xã (ông) quật mộ ông lên... Tiếc thay! (Nguyễn) Chanh, Cao Thắng bị tiêu diệt rồi, TP. Hà Tĩnh không tồn tại danh tướng mạo nữa...[16]

Hiện ni ở Khê Thượng (Hương Khê) và thôn Cao Thắng (Sơn Lễ, Hương Sơn) đều sở hữu thông thường thờ Cao Thắng. Hình như, thương hiệu ông còn được dùng làm gọi là mang lại nhiều ngôi trường học tập và mặt phố bên trên nước Việt Nam.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

  • Khởi nghĩa Hương Khê
  • Phan Đình Phùng

Sách tham lam khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Phan Bội Châu, Việt Nam vong quốc sử. Nhà xuất bạn dạng Khoa học tập Xã hội, TP Hà Nội, 1982.
  • Phạm Văn Sơn, Việt sử tân biên (quyển 5, tập luyện trung). Tác fake tự động xuất bạn dạng, TP.Sài Gòn. 1963.
  • Đinh Xuân Lâm - Nguyễn Văn Khánh - Nguyễn Đình Lễ, Đại cương lịch sử hào hùng Việt Nam (tập 2). Nhà xuất bạn dạng Giáo dục đào tạo, 2006.
  • Hoàng Văn Lân - Ngô Thị Chính, Lịch sử Việt Nam [1858-cuối XIX], quyển 3, tập luyện 1, phần 1. Nhà xuất bạn dạng Giáo dục đào tạo, 1979.
  • Nhiều người sáng tác (Phan Ngọc Liên ngôi nhà biên). Lịch sử 11 (nâng cao). Nhà xuất bạn dạng Giáo dục đào tạo, 2007.
  • Nguyễn Q. Thắng - Nguyễn chống Thế, Từ điển anh hùng lịch sử hào hùng Việt Nam. Nhà xuất bạn dạng Khoa học tập Xã hội, 1992.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Sách Lịch sử 11 (nâng cao, tr. 254), Đại cương lịch sử hào hùng Việt Nam (tập 2, tr. 80) và Hỏi đáp lịch sử hào hùng Việt Nam (tập 3, tr. 288) đều ghi Cao Thắng "quê ở Hàm Lại nằm trong xã Sơn Lễ, thị trấn Hương Sơn (Hà Tĩnh)". Sách Từ điển anh hùng lịch sử hào hùng Việt Nam và sách Thành ngữ-Điển tích-Danh nhân kể từ điển của Trịnh Vân Thanh (1966, quyển 1, tr. 95) đều chép "quê ông ở xã Lê Động, thị trấn Hương Sơn" (tr. 73). tin tức bên trên trang báo Hà Tĩnh Online chép quê ông "ở thôn Yên Đức, xã Tuần Lễ, tổng Yên Ấp, thị trấn Hương Sơn (nay là xã Sơn Lễ, thị trấn Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh)" [1] Lưu trữ 2010-11-20 bên trên Wayback Machine. Tại xã Sơn Lễ hiện tại còn thông thường thờ ông [2][liên kết hỏng].
  2. ^ Sau Lúc triều đình Huế ký Hiệp ước Giáp Tuất với Pháp ngày 15 mon 3 năm 1874, Trần Quang Cán nằm trong Đặng Như Mai, Trần Tấn, Trương Quang Thủ tiếp tục nổi dậy tiến công Pháp bám theo ngôi nhà trương "Bình Tây sát tả". Nghĩa quân đã thử ngôi nhà được đa số vùng Nghệ An-Hà Tĩnh, trừ trở nên Nghệ An (Vinh). Sau, cuộc khởi nghĩa bị triều đình Huế sai quân cho tới đàn áp.
  3. ^ Theo Việt sử tân biên, sách tiếp tục dẫn, tr. 146.
  4. ^ Xem cụ thể ở đây: [3] Lưu trữ 2010-11-20 bên trên Wayback Machine.
  5. ^ Lược bám theo 'Việt sử tân biên (sách tiếp tục dẫn, tr. 147). Tuy nhiên "vì nòng súng ko xẻ rãnh, do đó đạn ko ra đi được" (lời của đại úy Charles Gosselin. Việt Nam sử lược trích dẫn lại, tr. 566).
  6. ^ http://baophapluat.vn/rubic-cuoc-song/ky-tai-vi-tuong-nong-dan-che-sung-gioi-nhu-nguoi-phap-do-suc-voi-tay-304999.html
  7. ^ “Bản sao tiếp tục lưu trữ”. Bản gốc tàng trữ ngày 5 mon 9 năm 2018. Truy cập ngày 5 mon 9 năm 2018.
  8. ^ Căn cứ bám theo Việt sử tân biên, sách tiếp tục dẫn, tr. 147.
  9. ^ Từ điển anh hùng lịch sử hào hùng Việt Nam, tr. 73.
  10. ^ Chép bám theo Lịch sử 11 (nâng cao, tr. 256).
  11. ^ Theo Việt sử tân biên, sách tiếp tục dẫn, tr. 159 và 163.
  12. ^ Sách Lịch sử Nghệ Tĩnh cho thấy thêm trước đó, thực dân Pháp tung tin cậy Phan Đình Phùng thất lạc vì thế bệnh dịch kiết lỵ, tuy nhiên địa thế căn cứ bám theo bức công năng lượng điện của Khâm sứ Trung Kỳ gửi Toàn quyền Đông Dương, thì ông tiếp tục quyết tử gan dạ (dẫn bám theo Đại cương lịch sử hào hùng Việt Nam, tập luyện 2, tr. 84). Sách Lịch sử 11 (nâng cao, tr. 256) chép bám theo ý này.
  13. ^ Nguồn: Từ điển anh hùng lịch sử hào hùng Việt Nam (tr. 73), [4][liên kết hỏng].
  14. ^ Võ Phát tục gọi là Bang Nhu, lãnh đạo Thạch loại ở thị trấn Thạch Hà (Hà Tĩnh). Sau thất trận, ông bị tóm gọn rồi bị chém bị tiêu diệt bên trên Huế.
  15. ^ Xem bạn dạng rất đầy đủ vô Việt sử tân biên, sách tiếp tục dẫn, tr. 160-162.
  16. ^ Việt Nam vong quốc sử, tr. 89.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

  • Cao Thắng bên trên báo TP. Hà Tĩnh (bản năng lượng điện tử đăng lên ngày 21 mon 8 năm 2009) Lưu trữ 2010-11-20 bên trên Wayback Machine