đạt ma là ai

Bách khoa toàn thư ngỏ Wikipedia

Bồ-đề-đạt-ma
Tôn giáoPhật giáo
Tông pháiThiền tông
Cá nhân
SinhBồ-đề-đa-la
Chức vụ
Chức danhThiền sư
Tổ loại 28 Thiền tông nén Độ
Sơ tổ Thiền tông Trung Hoa
Kế nhiệmHuệ Khả
Hoạt động tôn giáo
Đồ đệHuệ Khả
禪 Zen
Một phần của loạt bài về
Thiền tông
Ensō

Các nội dung bài viết chính

Bạn đang xem: đạt ma là ai

  • Phật giáo Thiền tông
  • Thiền tông Trung Quốc
  • Thiền tông Việt Nam
  • Seon
  • Zen
  • Thiền tông ở Hoa Kỳ

Nhân vật

Thiền tông ở Trung Quốc

  • Bồ-đề-đạt-ma
  • Huệ Năng (Enō)
  • Mã Tổ Đạo Nhất (Baso)
  • Thạch Đầu Hi Thiên (Kisen)
  • Động Sơn Lương Giới (Tozan)
  • Tuyết Phong Nghĩa Tồn (Seppo)
  • Lâm Tế Nghĩa Huyền (Rinzai)
  • Đại Tuệ Tông Cảo (Tahui)

Zen

  • Dōgen
  • Hakuin Ekaku

Seon

  • Taego Bou
  • Jinul
  • Daewon
  • Seongcheol

Thiền tông ở Hoa Kỳ

  • D. T. Suzuki
  • Hakuun Yasutani
  • Taizan Maezumi
  • Shunryū Suzuki
  • Seungsahn

Thể loại:Thiền tông

Giáo lý

  • Thiền tông và kinh điển
  • Nền tảng giáo lý của Thiền tông
  • Phật tính
  • Duy thức tông
  • Tính không
  • Bồ Tát

Truyền thống

  • Ấn chứng
  • Các phiên bản đồ gia dụng dòng sản phẩm Thiền tông
  • Tôn ti và loại bậc nhập Thiền tông
  • Các tổ chức triển khai và học viện chuyên nghành về Thiền tông
  • Các mẩu chuyện chủ yếu về Thiền tông

Sự giác ngộ

  • Kenshō
  • Satori
  • Đốn ngộ
  • Shikantaza

Lời dạy

  • Thập mục ngưu đồ
  • Ngũ vị của Động Sơn
  • Tam ẩn môn
  • Bốn tuyến phố dẫn cho tới sự hiểu biết

Phương pháp tu tập

  • Tọa thiền / Shikantaza
  • Tu tập luyện công án

Dòng thiền

  • Đông Sơn pháp môn
  • Hồng Châu tông
  • Ngũ thất gia tông
  • Lâm Tế tông
  • Sōtō
  • Sanbo Kyodan
  • Asanga Mận Trắng

Tông phái với liên quan

  • Hoa Nghiêm tông
  • Thiên Thai tông
  • Tịnh chừng tông
  • x
  • t
  • s

Bồ-đề-đạt-ma (zh. 菩提達磨, tụt xuống. bodhidharma, ja. bodai daruma), dịch tức thị Giác Pháp (zh. 覺法), người nén Độ, (~470 - 543). Ông được xem là người quảng bá và tạo nên đi ra Thiền học tập và Võ thuật cho tới Trung Quốc. Theo truyền thuyết Trung Quốc, ông tiếp tục truyền thụ cách thức tập luyện thân thiện thể cho những ngôi nhà sư Thiếu Lâm và dẫn theo việc tạo hình môn võ Thiếu Lâm. Ông cũng chính là thân phụ đẻ của Thiền tông Trung Quốc.

Còn rất rất không nhiều vấn đề về tiểu truyện của ông, đa phần chỉ từ lại là truyền thuyết. Truyền thuyết về xuất xứ của ông cũng không giống nhau, bên trên Trung Quốc tồn bên trên 2 truyền thuyết về ông, bên trên nén Độ truyền thuyết kể rằng Bồ Đề Đạt Ma là nam nhi loại tía của một vị vua Pallava Tamil kể từ Kanchipuram, trong lúc ở Nhật Bản truyền thuyết kể rằng ông tới từ Ba Tư.

Thời điểm ông cho tới Trung Quốc cũng không giống nhau, một trong mỗi thuyết bảo rằng ông cho tới nhập triều đại Lưu Tống (420-479) hoặc muộn rộng lớn nhập triều đại ngôi nhà Lương (502-557). Ông đa phần hoạt động và sinh hoạt bên trên bờ cõi của những triều đại Bắc Ngụy (386-534). Thời kỳ quảng bá của ông khoảng tầm nhập vào đầu thế kỷ loại 5.

Ông là Tổ loại 28 và sau cùng sau Phật Thích-ca Mâu-ni của Thiền tông nén Độ và là Sơ tổ của Thiền tông Trung Quốc. Các tên thường gọi không giống là: Bồ-đề-đạt-ma-đa-la (zh. 菩提達磨多羅), Đạt-ma-đa-la (zh. 達磨多羅), Bồ-đề-đa-la (菩提多羅), và thương hiệu viết lách tắt thông thường gặp gỡ nhập văn cảnh ngôi nhà Thiền là Đạt-ma (zh. 達磨).

Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]

Bồ-đề-đạt-ma là môn đồ và truyền nhân của Tổ loại 27, Bát-nhã-đa-la (sa. prajñādhāra) và là thầy của Huệ Khả, Nhị tổ Thiền Trung Quốc. Sự tích truyền pháp của Bát-nhã-đa-la mang lại Bồ-đề-đạt-ma được để lại như sau:

Tổ hỏi: "Trong tất cả, cái gì vô sắc?" Bồ-đề-đạt-ma đáp: "Vô sinh vô sắc". Tổ chất vấn tiếp: "Trong tất cả, đồ vật gi vĩ đại nhất?" Bồ-đề-đạt-ma đáp: "Phật pháp vĩ đại nhất".

Sau Lúc phát triển thành Tổ loại 28, Bồ-đề-đạt-ma cút thuyền qua quýt Nam Trung Quốc năm 520. Sau Lúc truyền giáo mang lại Lương Vũ Đế ko trở nên, Bồ-đề-đạt-ma cho tới Lạc Dương, lên miếu Thiếu Lâm bên trên rặng Tung Sơn. Nơi phía trên, Bồ-đề-đạt-ma tu thiền toan, 9 năm cù mặt mũi nhập vách ko nói; cũng bên trên phía trên, Huệ Khả tiếp tục gặp gỡ Bồ-đề-đạt-ma nhằm lại truyền thuyết bất hủ về sự việc quyết tâm học tập đạo của tôi.

Tư liệu về cuộc sống của Bồ-đề-đạt-ma là 1 trong vương vãi tử Nam nén Độ ko rõ nét. Có truyền thuyết nhận định rằng sư phụ của Bồ-đề-đạt-ma là Bát-nhã-đa-la từng nhắn sư hãy đợi 60 năm sau thời điểm bản thân bị tiêu diệt vừa mới được cút Trung Quốc. Như thế Bồ-đề-đạt-ma nên cao tuổi tác lắm khi cho tới Trung Quốc. Theo tư liệu không giống thì Bồ-đề-đạt-ma cho tới Trung Quốc khi 60 tuổi tác. Cả nhì thuyết này sẽ không phù phù hợp với cuộc sống Sư, kể từ 470-543, là tháng ngày được phần rộng lớn mối cung cấp tư liệu thừa nhận. Sau lúc đến, sư nhận lời nói mời mọc của Lương Vũ Đế cút Nam Kinh. Cuộc gặp gỡ thân thiện Bồ-đề-đạt-ma và Vũ Đế được những ngữ lục ghi lại như sau:

Xem thêm: con người đầu tiên trên trái đất là ai

Là một người phụng sự đạo Phật, Lương Vũ Đế tiếp tục mang lại xây nội địa bản thân nhiều miếu chiền, bảo tháp. Vũ Đế chất vấn ngôi nhà sư nén Độ: "Trẫm kể từ đăng vương đến giờ, xây miếu, chép kinh, chừng tăng ko biết từng nào nhưng mà kể. Vậy với công đức gì không?"

Đạt Ma đáp: "Không với công đức."
- "Tại sao ko công đức?"
- "Bởi vì như thế những việc vua thực hiện là nhân "hữu lậu", chỉ mất những trái khoáy nhỏ trong tầm nhân thiên, như hình ảnh tùy hình, tuy rằng với tuy nhiên ko nên thiệt."
- "Vậy công đức sống động là gì?"
Sư đáp: "Trí nên được thanh tịnh trọn vẹn. Thể nên được rỗng tuếch ko vắng ngắt lặng, vì vậy mới nhất là công đức, và công đức này sẽ không thể lấy việc trần thế (như xây miếu, chép kinh, chừng tăng) nhưng mà cầu được."
Vua lại hỏi: "Nghĩa vô thượng của thánh đế là gì?"
- "Một Lúc tỉnh rõ ràng, thông xuyên suốt rồi thì không tồn tại gì là thánh."
- "Ai đang được đối lập với trẫm đây?"
- "Không biết."


Đó là những lời nói khai thị về yếu hèn tính Phật pháp rất rõ ràng ràng, tuy nhiên Vũ Đế ko lĩnh hội được. Cuộc gặp gỡ với Lương Vũ Đế mang lại Bồ-đề-đạt-ma thấy rõ ràng là không tới thời truyền pháp bên trên Trung Quốc. Sau cơ - theo đuổi truyền thuyết - sư vượt lên trước Trường Giang vì chưng một cái thuyền con cái (chiếc thuyền về sau phát triển thành một vấn đề của hội họa Thiền), cho tới miếu Thiếu Lâm ở Bắc Trung Quốc. Người tao ko hiểu rõ sư mất mặt bên trên cơ hoặc rời Thiếu Lâm sau thời điểm truyền pháp mang lại Huệ Khả. Theo một truyền thuyết thì Bồ-đề-đạt-ma về lại nén Độ sau chín năm đánh dấu Trung Quốc.

Một phần của loạt bài về
Thiền sư Trung Quốc
Ensō

Bồ-đề-đạt-ma cho tới Huệ Năng

  • Bồ-đề-đạt-ma
  • Huệ Khả
  • Tăng Xán
  • Đạo Tín
  • Hoằng Nhẫn, Pháp Dung
  • Huệ Năng,Thần Tú, Huệ An
  • Hành Tư, Hoài Nhượng, Huyền Giác, Huệ Trung, Thần Hội

Ngưu Đầu Thiền

  • Pháp Dung, Trí Nham, Tuệ Phương
  • Pháp Trì , Trí Oai, Tuệ Trung
  • Huyền Tố, Đạo Khâm, Ô Khòa

Bắc Tông Thiền

  • Thần Tú
  • Phổ Tịch , Nghĩa Phúc, Hàng Ma Tạng
  • Đạo Truyền, Hành Biểu, Tối Trừng

Nhánh Thanh Nguyên Hành Tư

  • Hi Thiên
  • Đạo Ngộ, Duy Nghiễm, hướng dẫn Thông, Thiên Nhiên
  • Sùng Tín , Đàm Thạnh, Đạo Ngô
    Đức Thành, Vô Học
  • Đức Sơn, Thiện Hội
    Thạch Sương, Lương Giới
  • Nghĩa Tồn, Nham Đầu, Thuý Nham
  • Vân Môn, Huệ Lăng, Huyền Sa

Nhánh Nam Nhạc Hoài Nhượng

  • Mã Tổ
  • Hoài Hải, Nam Tuyền, Huệ Hải
    Pháp Thường , Trí Tạng, hướng dẫn Triệt
  • Triệu Châu, Quy Sơn
    Hoàng dựa, Vô Ngôn Thông
  • Huệ Tịch, Nghĩa Huyền
    Trí Nhàn, Chí Cần

Lâm Tế tông

  • Lâm Tế
  • Huệ Nhiên, Hưng Hoá
  • Đại Giác, Huệ Ngung, Diên Chiểu
  • Tỉnh Niệm, Thiện Chiêu, Quy Tỉnh
  • Thạch Sương, Huệ Giác, Pháp Viễn

Hoàng Long phái

  • Huệ Nam
  • Tổ Tâm, Chân Tịnh
  • Ngộ Tân, Duy Thanh

Dương Kì phái

  • Dương Kì
  • Thủ Đoan, Pháp Diễn
  • Viên Ngộ, Phật Nhãn, Phật Giám
  • Đạo Ninh, Đại Huệ, Thiệu Long
  • Đức Quang, Đàm Hoa , Hàm Kiệt, Tổ Tiên
  • Huệ Khai, Sư Phạm, Tổ Khâm
  • Nguyên Diệu, Trung Phong, Thiên Nham
  • Thời Uỷ, Chính Truyền
  • Mật Vân, Viên Tu, Viên Tín
  • Đạo Mân, Thông Tú, Thông Dung

Tào Động tông

  • Động Sơn
  • Tào Sơn, Đạo Ưng, Long Nha
  • Huệ Hà, Đạo Phi, Quán Chí
  • Duyên Quán, Cảnh Huyền, Nghĩa Thanh
  • Đạo Khải, Tử Thuần, Tự Giác
  • Pháp Thành, Chính Giác, Thanh Liễu
  • Nhất Biện, Huệ Huy, Tông Giác
  • Trí Giám, Minh Quang, Như Tịnh
  • Hành Tú, Đức Cử, Vân Tụ
  • Phúc Dụ, Liễu Cải, Tuệ Kinh
  • Viên Trừng, Nguyên Lai, Nguyên Kính
  • Nguyên Hiền, Minh Tuyết, Minh Phương
  • Đạo Bái, Đạo Thịnh, Đạo Ngân
  • Tịnh Chu, Tịnh Nột, Tịch Oánh
  • Tịnh Phù, Đại Tâm, Trí Giáo
  • Hưng Thù, Hưng Long

Quy Ngưỡng tông

  • Linh Hựu
  • Huệ Tịch, Trí Nhàn, Linh Vân
  • Quang Dũng, Tây Tháp, Văn Hỉ
  • Huệ Thanh, Tư Phúc, Toàn Phó
  • Thanh Nhượng

Vân Môn tông

  • Văn Yến
  • Ba Lăng, Trừng Viễn
  • Trí Môn, Tuyết Đậu, Thảo Đường
  • Nghĩa Hoài, Phật Ấn
  • Tông Bản, Hoài Thâm

Pháp Nhãn tông

  • Sư Bị, Quế Sâm, Văn Ích
  • Đức Thiều, Diên Thọ, Đạo Tế
  • Vĩnh An , Văn Thắng

Thiền sư ni

  • Tổng Trì, Liễu Nhiên, Trí Thông, Diệu Tống

Không rõ ràng tông phái

  • Hàn Sơn, Thập Đắc, Phong Can
  • Bố Đại, Tế Công
  • Hám Sơn, Hư Vân

Cư sĩ Thiền Tông

  • Phó Đại Sĩ, Bạch Cư Dị, Vương Duy
  • Bàng Cư Sĩ, Bùi Hưu, Trương Chuyết Tú Tài
  • Tô Đông Pha, Hoàng Đình Kiên
  • Gia Luật Sở Tài, Ung Chính
 Cổng vấn đề Phật giáo
  • x
  • t
  • s
Bồ-đề-đạt-ma, 9 năm diện bích, giành mộc phiên bản Ukiyo-e của Tsukioka Yoshitoshi, 1887.
Sư với ý ham muốn hồi hương thơm, trước lúc về, gọi môn đồ trình diễn sở đắc: "Giờ tao đi ra cút tiếp đây, vậy từng môn đồ hãy rằng mang lại tao nghe sở đắc của mình".
Đạo Phó bạch: "Theo địa điểm thấy của tôi, ham muốn thấy đạo nên chẳng chấp văn tự động, nhưng mà cũng chẳng ly biệt văn tự."
Sư đáp: "Ông được lớp domain authority của tôi rồi."
Ni Tổng Trì nói: "Chỗ giải của tôi như dòng sản phẩm mừng vui sướng thấy nước Phật (tâm) bất tỉnh, thấy được một phen, sau ko thấy lại nữa."
Sư nói: "Bà được phần thịt của tôi rồi."
Đạo Dục, một môn đồ không giống, bạch: "Bốn đại vốn liếng ko, năm uẩn chẳng nên thiệt với, vậy địa điểm thấy của tôi là ko một pháp này khả được."
Sư đáp: "Ông được bộ khung của tôi rồi."
Cuối nằm trong, cho tới phiên Huệ Khả. Huệ Khả lễ bái sư rồi đứng ngay lập tức một địa điểm, ko bạch ko rằng gì cả. sư bảo: "Ngươi đã và đang được phần tuỷ của tao."
Rồi ngó Huệ Khả, sư rằng tiếp: "Xưa Như Lai trao 'Chánh pháp nhãn tạng' mang lại Bồ tát Ca Diếp, kể từ Ca Diếp chánh pháp được liên tiếp truyền cho tới tao. Ta ni trao lại mang lại ngươi; ngôi nhà ngươi khá sở hữu, luôn luôn với áo cà tụt xuống nhằm thực hiện vật tin cậy. Mỗi loại vượt trội cho 1 việc, ngươi nên khá biết."
Huệ Khả bạch: "Thỉnh sư chỉ bảo mang lại."
Sư nói: "Trong, truyền pháp ấn nhằm khế triệu chứng tâm; ngoài, trao cà tụt xuống nhằm toan tông chỉ. Đời sau, nhập cảnh đối đầu và cạnh tranh, nếu như với người chất vấn ngươi con cháu ngôi nhà ai, vì chưng nhập đâu nhưng mà rằng đắc pháp, lấy gì minh chứng, thì ngươi đem bài bác kệ của tao và áo cà tụt xuống đi ra thực hiện vì chưng. Hai trăm năm sau thời điểm tao khử rồi, việc truyền nó tạm dừng. Chừng ấy, đâu đâu người hiểu đạo và rằng lý thật nhiều, còn người hành đạo và thông lý rất rất không nhiều, vậy ngươi nên cố xiển dương đạo pháp, chớ coi thường nhớt những người dân ko ngộ. Bây giờ hãy nghe bài bác kệ của ta:"
吾本來玆土
傳法救迷情。
一華開五葉
結果自然成
Ngô phiên bản lai tư thổ
Truyền pháp cứu giúp ham tình.
Nhất hoa khai ngũ diệp
Kết trái khoáy ngẫu nhiên thành.
Ta cho tới phía trên với nguyện,
Truyền pháp cứu giúp người ham.
Một hoa nở năm cánh,
Nụ trái khoáy trổ thừa thãi.
Sư lại rằng thêm: "Ta với cỗ kinh Lăng Già tư cuốn, ni cũng kí thác luôn luôn mang lại ngươi, này là lối nhập tâm giới, canh ty bọn chúng sinh ngỏ được cửa ngõ kho tri con kiến của Phật. Ta kể từ Nam nén quý phái cho tới phương Đông này, thấy Xích Huyện Thần Châu với đại quá khí tượng, do đó vượt lên trước trải qua không ít điểm, vì như thế pháp dò la người. Nhưng từng nào cuộc gặp gỡ ko thực hiện tao mếch lòng, cùng bất đắc dĩ nên ừ hử vậy thôi. Nay được ngươi nhằm truyền lâu nó pháp, ý tao tiếp tục toại!"

Theo một thuyết không giống thì Bồ-đề-đạt-ma sinh sống cho tới 150 tuổi tác, sau cùng bị đầu độc và được chôn cất ở Hồ Nam. Sau cơ một vị tăng cút hành hương thơm ở nén Độ về gặp gỡ Bồ-đề-đạt-ma bên trên núi Hùng Nhĩ. Bồ-đề-đạt-ma, tay cụ một cái dép, cho thấy bản thân bên trên lối về nén Độ và Trung Quốc tiếp tục tiếp liền dòng sản phẩm Thiền của tôi. Về cho tới Trung Quốc vị tăng này cuống quýt báo mang lại môn đồ, môn đồ ngỏ thùng đi ra thì ko thấy gì cả, chỉ từ một cái dép. Vì tích này, giành tượng của Bồ-đề-đạt-ma hoặc được vẽ vai vác can mang trong mình 1 cái dép.

Xem thêm: người yêu tao là ai

Bồ-đề-đạt-ma truyền phép tắc thiền toan đem truyền thống lịch sử Đại quá nén Độ, quan trọng sư chú ý cho tới cỗ Nhập Lăng-già kinh (sa. laṅkāvatāra-sūtra). Tuy nhiên, Thiền tông Trung Quốc chỉ trở nên hình thiệt sự với Huệ Năng, Tổ loại sáu, phối kết hợp thân thiện thiền (sa. dhyāna) nén Độ và truyền thống lịch sử đạo Lão, sẽ là một phe phái quan trọng "nằm ngoài giáo pháp nguyên vẹn thủy". Thiền tông Trung Quốc cách tân và phát triển bùng cháy rực rỡ Tính từ lúc đời ngôi nhà Đường.

Theo Nguyễn Lang nhập Việt Nam Phật giáo sử luận thì Bồ-đề-đạt-ma rất có thể từng cho tới VN (Giao Châu) cuối đời ngôi nhà Tống (420-447) cùng theo với một vị sư nén Độ thương hiệu là Pháp Thiên (sa. dharmadeva).

Võ thuật[sửa | sửa mã nguồn]

Bồ phản chiếu quỷ được xem là tổ sư, người tạo nên phái Võ Thiếu Lâm. Môn võ này còn có xuất xứ kể từ môn võ thuật truyền thống cổ truyền của nén Độ là võ Kalaripayattu, nhưng mà Bồ-đề-đạt-ma là 1 trong võ sư của môn võ này.[1][2]

Đọc thêm[sửa | sửa mã nguồn]

  • Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất phiên bản xã, 1988.)
  • Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.
  • Từ điển Thiền Tông Hán Việt. Hân Mẫn & Thông Thiền biên dịch. TP TP HCM 2002.
  • Dumoulin, Heinrich:
Geschichte des Zen-Buddhismus I. Indien und Đài Loan Trung Quốc, Bern & München 1985.
Geschichte des Zen-Buddhismus II. nhật bản, Bern & München 1986.
  • Nguyễn Lang: Việt Nam Phật giáo sử luận I-III, TP. hà Nội 1992.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

  • Tư liệu tương quan cho tới Bodhidharma bên trên Wikimedia Commons
  • Ebook: Bồ phản chiếu quỷ - Thiền sư vĩ đại nhất, người sáng tác Osho (tiếng Việt)
  • Bồ Đề Đạt Ma với võ thuật 28/11/2010
Bảng những chữ viết lách tắt
bo.: Bod skad བོད་སྐད་, giờ Tây Tạng | ja.: 日本語 giờ Nhật | ko.: 한국어, giờ Triều Tiên |
pi.: Pāli, giờ Pali | sa.: Sanskrit संस्कृतम्, giờ Phạn | zh.: 中文 chữ Hán