hoàng diệu là ai

Hoàng Diệu

280px

Chân dung Hoàng Diệu

Bạn đang xem: hoàng diệu là ai

Sinh14 mon 3, 1829
Điện Bàn giấy, Quảng Nam, Việt Nam
Mất25 tháng bốn, 1882 (53 tuổi)
Hà Nội, Đại Nam
Quốc tịchĐại Nam
Nghề nghiệpChính trị gia
Nổi tiếng vìTử thủ Hà Thành trongTrận trở nên Hà Thành (1882)
Chức vịTổng đốc Hà Ninh
Nhiệm kỳ1879-1882

Hoàng Diệu (chữ Hán: 黃耀;[1] 1829 - 1882) là một trong quan lại căn nhà Nguyễn nhập lịch sử vẻ vang nước ta, người tiếp tục quyết tử đảm bảo an toàn trở nên Hà Thành Lúc Pháp tiến công năm 1882.

Xuất thân[sửa | sửa mã nguồn]

Hoàng Diệu thương hiệu thiệt là Hoàng Kim Tích, sau mới nhất thay đổi là Hoàng Diệu, tự động là Quang Viễn, hiệu Tĩnh Trai.[2] Ông sinh ngày 10 mon hai năm Kỷ Sửu 14 mon 3 năm (1829), nhập một mái ấm gia đình đem truyền thống cuội nguồn đạo nho bên trên buôn bản Xuân Đài[3], thị xã Diên Phước, tỉnh Quảng Nam (nay là thị xã Điện Bàn giấy, tỉnh Quảng Nam[1]). mái ấm ông đem 7 bằng hữu và chúng ta đều có tiếng là những người dân mưu trí nhập vùng. Sử chép rằng mái ấm gia đình Hoàng Diệu mang trong mình 1 người đỗ phó bảng, thân phụ người đỗ CN, nhị người tú tài trong những kỳ ganh đua bên dưới thời vua Tự Đức. Một trong mỗi hậu duệ của ông là căn nhà toán học tập Hoàng Tụy.

Sự nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]

Hoàng Diệu là kẻ nổi trội nhất nhập số những bằng hữu nhập mái ấm gia đình. Năm đôi mươi tuổi tác ông tiếp tục đồng đỗ Cử nhân với anh trai Hoàng Kim Giám (khi ấy 23 tuổi) khoa Mậu Thân (1848) nhập khoa ganh đua Hương bên trên Thừa Thiên, năm 25 tuổi tác đỗ Phó bảng khoa Quý Sửu (1853), thời vua Tự Đức.[4] Năm 1854, ông được vua Tự Đức chỉ định thực hiện Tri thị xã Tuy Phước rồi Tri phủ Tuy Viễn (Bình Định).[2]

Năm 1864, xẩy ra vụ nổi dậy của Nguyễn Phúc Hồng Tập, con cái hoàng thân thiện Miên Áo, em chú bác bỏ của Hồng Nhậm (tức vua Tự Đức), cùng theo với một trong những người không giống. Bại lộ, Hồng Tập và Nguyễn Văn Viện bị án chém. Hoàng Diệu cho tới nhậm chức Tri thị xã Hương Trà thay cho Tôn Thất Thanh bị thay đổi chuồn điểm không giống, bấy giờ xuất hiện trong những lúc hành quyết tiếp tục nghe Hồng Tập nói: "Vì tức dỗi về hòa nghị mới phát bệnh tội, van nài chớ ghép nhập tội phản nghịch". Sau tê liệt những quan lại Phan Huy Kiệm, Trần Gia Huệ và Biện Vĩnh tâu lên Tự Đức, ý kiến đề xuất căn nhà vua nên theo đòi gương Hán Minh Đế, thẩm tra lại vụ án. Tự Đức phán là vụ án và được đình thần thẩm xét kỹ, ni nghe Phan Huy Kiệm trình bày Hoàng Diệu tiếp tục kể lại lời nói trăng trối của Hồng Tập, bèn ra quyết định giáng chức Phan Huy Kiệm, Trần Gia Huệ, Biện Vĩnh và Hoàng Diệu[5].

Được phục chức sau vụ "tẩy oan" Hồng Tập, Hoàng Diệu thứ tự Output Bắc năm 1868, thực hiện Tri phủ Đa Phúc, rồi Tri phủ Lạng Giang (Bắc Giang), Án sát Tỉnh Nam Định, Cha chủ yếu TP Bắc Ninh. Trong chín năm ấy, ông lập nhiều quân công, dẹp ăn cướp và an dân, ở đâu ông cũng rất được sĩ dân quý mến.

Năm 1873 ông được triệu về kinh kì Huế lưu giữ chức Tham tri Sở Hình rồi Tham tri Sở Lại, kiêm quản ngại Đô Sát Viện, dự bàn những việc ở Cơ Mật Viện. Năm 1878, thay đổi thực hiện Tuần phủ Quảng Nam, thăng Tổng đốc An Tịnh (Nghệ An và tỉnh Hà Tĩnh ngày nay), tuy nhiên vì như thế vẹn toàn Tổng đốc Nguyễn Chính vẫn lưu nhiệm nên ông ở lại Huế, thực hiện Tham tri Sở Lại (Thực lục của Cao Xuân Dục). Chẳng bao lâu sau, ông được sung chức Phó Toàn quyền Đại Thần thương thảo với Sứ thần Tây Ban Nha một hiệp ước mua bán. Đầu năm 1880, ông thực hiện Tổng đốc Hà Ninh, lãnh chức hàm Thượng thư cỗ Binh[2], kiêm quản ngại cả việc thương chủ yếu.

Biết rõ ràng dã tâm xâm lăng của thực dân Pháp khi bấy giờ, Hoàng Diệu hợp tác tức thì nhập việc sẵn sàng hành động, kinh lý, biên chống. Như Đại Nam chủ yếu biên liệt truyện tiếp tục nêu, tổng đốc Hà Ninh tiếp tục "cùng với tổng đốc tỉnh Sơn Tây Nguyễn Hữu Độ dưng sớ nói đến việc tía chống, lại cùng theo với Nguyễn Đình Nhuận mật tâu về chước chống vị sẵn". Vua Tự Đức biểu dương. "Nhưng tiếp sau đó - như nhập di biểu nêu - vua lại trách móc cứ lưu binh... vì như thế kinh hoàng giặc"... "chế ngự ko đích cách" (?)

Một mặt mũi không giống, Hoàng Diệu quan hoài ổn định quyết định quan tâm cuộc sống của dân bọn chúng nhập công bình và trật tự động. Ngày ni, ở Ô Quan Chưởng, đầu phố Hàng Chiếu, còn áp ở mặt mũi tường cổng rời khỏi vào một trong những phần tấm bia Lệnh cấm trừ tệ (Thân cấm khu vực tệ), niêm yết năm 1881, của Tổng đốc Hà Ninh Hoàng Diệu và Tuần phủ Hà Thành Hoàng Hữu Xứng, nhằm mục tiêu ngăn ngừa những tệ nhũng nhiễu so với quần chúng. # trong những dịp lễ ma mãnh chay, cưới van nài rưa rứa nàn vòi vĩnh chi phí, cướp tách bên trên sông và ở những chợ, tất nhiên những quy quyết định ví dụ cần thiết thực hành cho tới điểm cho tới vùng. Một di tích lịch sử quý và hiếm trình bày lên trên tấm lòng ưu tiên của những người công bộc mãi mãi còn độ quý hiếm của chính nó.

Từ 1879 cho tới 1882, Ông thực hiện Tổng đốc Hà Ninh vận hành vùng trọng yếu đuối nhất của Bắc Sở là Hà Thành và phụ cận. Ông tiếp tục lãnh đạo quân dân Hà Thành tử thủ ngăn chặn quân group Pháp, mặc kệ triều đình Huế tiếp tục gật đầu đầu sản phẩm. Ngày 25 tháng bốn năm 1882 (tức ngày 8 mon 3 năm Nhâm Ngọ), trở nên Hà Thành thất thủ, Hoàng Diệu tiếp tục tự động vẫn bên trên Võ Miếu nhằm ko rớt vào tay đối phương.

Người Hà Thành vô nằm trong đau nhức trước chết choc của ông, tức thì ngày sau, nhiều người họp lại, tậu sửa mền nệm đàng hoàng, rước quan lại tài của Hoàng Diệu kể từ nhập trở nên rời khỏi, tổ chức triển khai khâm liệm và mai táng bên trên khu vực vườn Dinh Đốc học tập (nay là vị trí hotel Royal Star ở đàng Trần Quý Cáp cạnh chợ Ngô Sĩ Liên, sau ga Hà Nội).

Hơn một mon sau nhị người nam nhi ông rời khỏi Hà Thành suy tính fake thi thể thân thiện sinh về mai táng ở quê quán nhập ngày thu năm ấy.

Khu lăng tẩm Hoàng Diệu, theo đòi ra quyết định ngày 25 mon một năm 1994 của Sở Văn hóa tin tức, được thừa nhận là một trong di tích lịch sử lịch sử - văn hóa của nước ta.

Quyết tử với Hà thành[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1873, sau thời điểm thu được Nam Sở, Pháp sẵn sàng tiến thủ rời khỏi Bắc Sở. Vua Tự Đức phó thác mang đến Hoàng Diệu thực hiện Tổng đốc Hà Ninh. Ngay Lúc cho tới Hà Thành Hoàng Diệu tiếp tục để tâm cho tới việc kiến tạo trở nên lũy sẵn sàng lực lượng nhằm chống Pháp. Từ năm 1880 cho tới 1882, ông tiếp tục nhị thân phụ thứ tự dưng sớ van nài triều đình tăng viện nhằm gia tăng chống tuyến chống giặc bên trên Hà Thành, tuy nhiên không sở hữu và nhận được phúc đáp kể từ Huế.

Đầu năm 1882, lấy cớ nước ta ko tôn trọng hiệp ước năm 1874 và lại chuồn tiếp xúc với Trung Hoa, dung túng quân Cờ Đen (một nhánh quân của Tỉnh Thái Bình Thiên Quốc) ngăn trở việc giao thông vận tải bên trên sông Hồng của những người Pháp, Đại tá Henri Rivière của Hải quân Pháp mang đến tàu chiến nằm trong rộng lớn 400 quân đóng góp trại bên trên Đồn Thủy (trên bờ bắc sông Hồng, cơ hội trở nên Hà Thành 5 km) nhằm mục tiêu uy hiếp Hà Thành. Hoàng Diệu tiếp tục hạ mệnh lệnh thiết quân luật bên trên Hà Thành và tía cáo những tỉnh xung xung quanh sẵn sàng tác chiến, bên cạnh đó đòi hỏi viện binh tương hỗ kể từ triều đình Huế.

Tuy nhiên phái công ty bại của triều đình Huế tiếp tục thuyết phục vua Tự Đức gật đầu mất mặt miền Bắc để lưu lại đáng tin cậy mang đến ngai vàng vàng. Vua Tự Đức tiếp tục hạ chiếu quở trách móc Hoàng Diệu tiếp tục đem binh nạt giặc và khắc chế và kìm hãm sai đàng. Nhưng Hoàng Diệu tiếp tục quyết tâm sinh sống bị tiêu diệt với trở nên Hà Thành. Các quan lại xung xung quanh ông Hoàng Diệu khi bấy giờ đem Tuần phủ Hoàng Hữu Xứng, Đề đốc Lê Văn Trinh, Cha chủ yếu Phan Văn Tuyển, Án sát Tôn Thất vịn và Lãnh binh Lê Trực tiếp tục bên nhau húp rượu hòa ngày tiết tỏ quyết tâm sinh sống bị tiêu diệt với Hà trở nên.

Xem thêm: trùm cuối việt á là ai

Quân Pháp tiến công trở nên Hà Nội

Rạng ngày 25 tháng bốn năm 1882, tức ngày mồng 8 mon 3 năm Nhâm Ngọ, Henri Rivière mang đến tàu chiến áp sát trở nên Hà Thành, fake tối hậu thư, yêu thương sách thân phụ điều:

  • Phá những tao tác chống thủ nhập trở nên.
  • Giải giới quân lính.
  • Đúng 8 giờ những vị quan lại văn võ nhập trở nên Hà Thành nên thân thiện cho tới trình diện với Henri Rivière. Sau tê liệt, quân Pháp tiếp tục nhập trở nên kiểm kê. Xong tiếp tục phó trả trở nên lại.

Hoàng Diệu tiếp tối hậu thư, ngay tắp lự sai Tôn Thất vịn chuồn điều đình. Nhưng ko đợi vấn đáp, khi 8 giờ 15, Rivière với 4 tàu chiến là La Fanfare, La Massue, La Hache, La Surprise (tàu này sẽ không kịp cho tới, vì như thế giắt cạn dọc đàng Hải Phòng Đất Cảng chuồn Hà Nội) phun nhập trở nên yểm trợ mang đến số quân 450 người và một không nhiều thân thiện binh đổ xô hòng lúc lắc trở nên Hà Nội[3].

Ngay trong mỗi phút thứ nhất, hoàng thân thiện Tôn Thất vịn chạy trốn nhập buôn bản Mọc (Nhân Mục) ở phía Đông Nam Hà Thành theo đòi Pháp và thông tin tình hình nhập trở nên Hà Thành mang đến chúng ta. Đồng thời, vịn cũng dưng sớ lên vua Tự Đức ụp tội mang đến Hoàng Diệu và van nài với Pháp mang đến vịn thay cho thực hiện Tổng đốc Hà Ninh.

Tuy vậy, quân Pháp vẫn vấp váp nên sự kháng cự tàn khốc của quân dân Hà trở nên bên dưới sự lãnh đạo của Hoàng Diệu[4]. Quân Pháp bị thiệt kinh hoàng nặng nề và nên rút ra bên ngoài tầm súng nhằm gia tăng lực lượng.

Nhưng trong những lúc chiến sự ra mắt quyết liệt thì kho dung dịch súng của Hà Thành nổ tung[5], vì thế Việt gian ngoan mua sắm chuộc vày bọn Pháp thực hiện. Một số căn nhà sử học tập còn đoán rằng nó tương quan cho tới phản thần Tôn Thất vịn.[6] dẫn cho tới vụ cháy nổ rộng lớn nhập trở nên thực hiện mang đến lòng quân hoang mang lo lắng. Quân Pháp quá cơ đập được cổng Tây trở nên Hà Thành và ùa nhập trở nên. Cha chủ yếu Nguyễn Văn Tuyển, Đề đốc Lê Văn Trinh và những lãnh binh vứt trở nên chạy, còn Tuần phủ Hoàng Hữu Xứng trốn nhập hành cung.

Trong tình thế vô vọng, Hoàng Diệu vẫn nối tiếp điềm tĩnh đứng vị trí số 1 quân sĩ hành động ngăn chặn quân Pháp cho dù lực lượng càng ngày càng yếu đuối chuồn, ko thể tạo được trở nên nữa. Cuối nằm trong, Hoàng Diệu tiếp tục rời khỏi mệnh lệnh mang đến tướng tá sỹ giải thể nhằm tách thương vong. Một bản thân Hoàng Diệu nhập hành cung, thảo tờ di biểu, rồi rời khỏi trước Võ miếu người sử dụng khăn bịt đầu thắt cổ tự động tử, tận hưởng dương 54 tuổi tác.

Tờ di biểu, ông gặm ngón tay lấy ngày tiết ghi chép di biểu tạ tội mang đến vua Tự Đức:

Thành mất mặt không vấn đề gì cứu vãn được, thiệt hổ với thân sĩ Bắc trở nên khi sinh chi phí. Thân bị tiêu diệt đem quản ngại gì, nguyện van nài theo đòi Nguyễn Tri Phương xuống khu đất. Quân vương vãi muôn dặm, huyết lệ song sản phẩm...[6].

Ông mất mặt ngày 25 tháng bốn năm 1882, lâu 53 tuổi tác.

Tưởng niệm[sửa | sửa mã nguồn]

Câu đối nhị mặt mũi cổng Trung Liệt miếu bên trên Gò Q. Đống Đa nhằm tưởng niệm Hoàng Diệu.

Hoàng Diệu được phần đông sĩ phu, quần chúng. # Hà Thành và Bắc Hà khâm phục tiếc thương. Ông được thờ nhập đền rồng Trung Liệt (cùng với Nguyễn Tri Phương) bên trên gò Q. Đống Đa với câu đối:

Thử trở nên quách, test giang tô, bách chiến phong trần dư xích địa
Vi nhật tinh nghịch, vi hà nhạc, thiên niên tâm sự nằm trong thanh thiên

Dịch:

Kia trở nên quách, tê liệt nước non, trăm trận phong trần còn thước đất
Là trời sao, là sông núi, chục năm tâm sự với trời xanh

Vua Tự Đức đem dầu ko cỗ vũ Hoàng Diệu trong các việc chống so với quân Pháp bên trên trở nên Hà Thành, vẫn nên hạ chiếu biểu dương ông tiếp tục tận trung tuẫn tiết, sai quân tỉnh Quảng Nam thực hiện lễ quốc tang[7].

Tôn Thất Thuyết, một đại biểu có tiếng của sĩ phu nhất quyết chống Pháp tiếp tục ca tụng ông nhập nhị câu đối:

Nhất tử nên danh, tự động cổ nhân vật phi sở nguyện
Bình sinh trung nghĩa, đương niên đại cuộc khởi vô tâm

Dịch:

Xem thêm: trương ngọc trúc quỳnh là ai

Một bị tiêu diệt tiếp tục nên danh, đâu nên nhân vật từng nguyện trước
Bình sinh trung nghĩa, đương ngôi trường đại cuộc vớ lưu tâm

Cụ Phó bảng Nguyễn Trọng Tỉnh đem bài bác thơ điếu Hoàng Diệu, ghi lại nhập Lịch sử vua quan lại căn nhà Nguyễn của Phạm Khắc Hòe như sau:

Tay tiếp tục cố cây bút lại cố binh
Muôn dặm giang tô nặng nề một minh
Thờ chúa, chúa hồi hộp, hồi hộp với chúa
Giữ trở nên, trở nên mất mặt, mất mặt theo đòi thành
Suối vàng ắt hẳn chuốt gươm bạc
Lòng đỏ chót thôi đành gửi sử xanh
Di biểu ni còn sôi chủ yếu khí
Khiến người tăng trọng cây bút khoa danh.

Trích nhị đoạn cây bút ký:

  • Nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường:
Tôi đưa đi thăm hỏi mộ cụ Hoàng Diệu ở thân thiện cánh đồng Xuân Đài. Mộ ko bề thế như tôi tưởng, còn quá nhỏ đối với lăng tẩm của những viên quan lại rộng lớn vô trò vè bên trên triều đình Huế tuy nhiên tôi vẫn thường nhìn thấy. Mộ là một trong cầm vôi thô ở vùi thân thiện đồng cỏ voi, xa vời khu vực người ở...
...Hồi nhỏ căn nhà túng bấn, u chăn tằm đan lụa nuôi con cái ăn học tập. Hoàng Diệu tăng trưởng vày tuổi tác con trẻ gian nan ở nông thôn, buổi sáng sớm sớm tới trường chỉ súc mồm và nhịn đói, trưa về ăn một chén bắp nấu nướng đậu, cho tới tối mọi người phân chia từng người một dĩa cơm. Ngày nghe tin cậy ông chồng tử tiết, bà Hoàng Diệu đang được cuốc cỏ lá de, ngất xỉu tức thì bên trên bờ ruộng...Làm quan lại Tổng đốc tuy nhiên căn nhà còn túng bấn cho tới thế, huống là căn nhà dân...[7]
  • Nhà văn Sơn Nam:
Đi thăm hỏi mộ Hoàng Diệu, (nghe) khi thực hiện quan lại, đem thứ tự ông gửi về mang đến u một vóc lụa. Bà u không sở hữu và nhận, gửi trả lại mang đến con cái, tất nhiên một nhánh dâu, đại diện mang đến ngọn phì, nhằm cảnh cáo người con chớ nhận rubi cáp gì của dân.[8]
  • Mượn ý bài bác "Chính khí ca" của Văn Thiên Tường, một Thừa tướng tá thời Tống mạt chung vua ko thành công xuất sắc và nguyện bị tiêu diệt theo đòi căn nhà Tống chứ không hề chịu đựng đầu sản phẩm căn nhà Nguyên - Ba Giai (Nguyễn Văn Giai) đã thử trở nên bài bác "Hà trở nên chủ yếu khí ca", ca tụng lòng yêu thương nước và chí khí trung nghĩa lẫm liệt, thà bị tiêu diệt chứ không hề chịu đựng khuất phục của Tổng đốc Hoàng Diệu. Dưới đó là bài bác Hà trở nên chủ yếu khí ca (bản và được in nhập sách Văn cấp cho 3 cũ):
Một vừng chủ yếu khí lưu hình,
Khoảng nhập trời khu đất nhật, tinh nghịch, tô, hà,
Hạo nhiên ở bên trên người tao,
Tấc gang son Fe sinh ra Lúc nằm trong.
Hơn thua thiệt nhập vận truân phong,
Nghìn thu nhằm giờ Anh hùng sử xanh rờn.
Có quan lại tổng đốc Hà Ninh
Hiệu là Quang Viễn, trung trinh tiết ai bằng?
Lâm nguy cấp, lý hiểm từng,
Vâng rời khỏi trọng trấn mới nhất chừng thân phụ năm
Thôn Hồ dạ vốn liếng nhăm nhăm,
Ngoài tuy rằng tiếp xúc, nhập siêng những là...
Vừa năm Nhâm Ngọ, mon thân phụ,
Sáng mai mồng tám, bước qua chuyện giờ thìn,
Biết cơ trước tiếp tục lưu giữ gìn,
Hơn trăm vũ sĩ, vài ba ngàn tinh nghịch binh.
Tiên nghiêm nghị lên đóng góp bên trên trở nên,
Thệ sư ụp chén rượu quỳnh tràn vơi.
Văn quan lại vũ tướng tá nghe lời nói,
Hầm hầm van nài quyết một bài bác tận trung.
Ra oách xuống mệnh lệnh một vừa hai phải hoàn thành,
Bỗng nghe ngoài tiếp tục đùng đùng pháo ran.
Tiêm rán nổi nóng xung quan lại,
Quyết rằng chẳng nhằm chi đàn chó dê.
Lửa phun súng vạc tứ phía,
Khiến loại bạch quỷ hồn ly biệt phách xiêu
Bắn rời khỏi nghe bị tiêu diệt cũng nhiều
Phố phường nghe thấy, giờ reo ầm ầm.
Quan quân đắc ý bình tĩnh,
Cửa Đông, cửa ngõ Bắc vẫn cố vững vàng binh.
Chém thân phụ loại lũ hôi tanh
Phen này quét tước tinh khiết sành sinh mới nhất là!
Nào ngờ thất ý bên trên tao,
Rõ ràng thắng trạng, hóa tuy nhiên thua thiệt cơ!
Nội công rắp những khi nào,
Thấy kho dung dịch cháy, ngọn cờ ngả theo
Quan quân kinh hoàng bị tiêu diệt thảy đều,
Cửa Tây, Bạch quỷ tiến công thục mạng trèo lên.
Nào ai cơm trắng áo dốc đền?
Nào ai giữ giàng vững chắc thân phụ quân?
Nào ai còn chí kinh luân?
Nào ai nghĩ về cho tới thánh quân bên trên đầu?
Một cơn dông tố thảm mưa sầu,
Nấu nung gan góc Fe, dãi dầu lòng son,
Chữ trung còn chút con cái con cái,
Quyết đem gửi loại tàn hồn gốc cây.
Trời cao biển cả rộng lớn khu đất dày,
Núi Nùng sông Nhị vùng này thực hiện ghi!
Thương thay cho gặp gỡ buổi truân nguy cấp,
Lòng riêng rẽ ai chẳng thương vì như thế người trung!
Rủ nhau chi phí chung của công cộng,
Rước người rời khỏi táng ở nhập học tập đàng.
Đau đớn nhẽ, ngơ ngẩn dường!
Tả tơi trở nên quách, tệ tàn cỏ hoa!
Kể từ thời điểm năm Dậu bao xa vời,
Đến ni tính nhen nhóm phỏng đà chục niên.
Long trở nên thất thủ nhị phen,
Kho tàng không còn tinh khiết, quân quyền dời tan.
Đổi thay cho trải bao nhiêu ông quan lại,
Quyên sinh tựu nghĩa, đem gan góc bao nhiêu người?
Trước quan lại Võ hiển khâm sai,
Sau quan lại Tổng đốc một vài ba tuy nhiên thôi.
Ngoài rời khỏi võ giáp văn khôi,
Quan, bào, xoa, hốt nhác coi, tưởng là...
Khi bình thực hiện kinh hoàng dân tao,
Túi tham ô không ngừng mở rộng chẳng buông tha miếng gì.
Đến Lúc thiến nàn lâm nguy cấp,
Mặt coi ngờ ngạc, chân chuồn nhấp nhô.
Võ như đề đốc Lê Trinh,
Cùng là chánh phó lãnh binh một đoàn,
Đang Lúc phó chiến ngang tàng,
Thấy cơ hầu ụp bộp chộp vàng nhót tức thì.
Nghĩ coi thiệt cũng ghê gớm thay cho,
Bảo thân thiện chước ấy ai bày sẵn cho?
Lại còn nghe những mơ hồ
Rằng quan lại đề đốc bên dưới hồ nước cửa ngõ tây;
Kẻ rằng: treo ở cành cây
Kẻ rằng: hẳn bên dưới giếng này chẳng đùa.
Thăm dò thám ngày 1 ngày nhị,
Định rằng phù hợp táng ở điểm học tập đàng.
Hỏi rời khỏi sau mới nhất tỏ tường,
Cũng loại úy tử, cũng phường tham ô sinh.
Phép công nên bắt gia hình,
Rồi rời khỏi nặng nề chữ nhân tình lại thôi.
Văn như Tuần phủ nực mỉm cười,
Bình Chi là hiệu, năm mươi tuổi tác già nua.
Biết bao cơm trắng áo nước nhà?
Kể nhập sĩ tịch cũng chính là đại viên.
Chén son ko cạn lời nói nguyền,
Thế tuy nhiên chợt chốc quên ngay tắp lự tức thì đi?
Lại còn xung quanh quẩn thực hiện chi?
Hay là tiếc thương vật gì ở đây?
Hay là đem chước bình Tây,
Trước tê liệt tá hỏa sau đây nghiên tinh?
Hay là tiếc loại xuân xanh?
Tìm điểm dò thám vùng gieo bản thân trú chân?
Hay là còn chút kể từ thân thiện,
Đã toan tịch ly bao nhiêu thứ tự lại thôi!
Sao ko biết xấu xí với đời?
Sao ko biết thẹn thùng với những người tử trung?
Kìa Tôn Thất vịn niết công,
Kim chi ngọc diệp, vốn liếng loại tôn nhân,
Đã quốc tộc, lại vương vãi thần,
Cũng nên rất là kinh luân mới nhất là...
Nước non vẫn nước non căn nhà,
Nỡ nào là chào bán rẻ mạt một tòa Thăng Long?
Thề xưa liệu tiếp tục chẳng hoàn thành,
Mặt nào là còn đứng trong khoảng lưỡng gian ngoan.
Tư phó rắp những chước gian ngoan,
Thừa cơ van nài dự tiệc thương ra bên ngoài.
Ấy mới nhất tinh, ấy mới nhất tài,
Lẩn chuồn tách giờ, giục người trình bày xung quanh.
Dâng công quyền lĩnh thành phố,
Mà toan ụp tội 1 mình quan lại bên trên.
Tội danh thiệt tiếp tục ngược nhiên,
Xin đem phó xuống cửu vẹn toàn chế đài.
Lân la kể tới phiên đài,
Xỉ ban đã và đang tuổi tác ngoài sáu mươi.
Thác nhập thôi cũng nên đời.
Sống quá chỉ nhằm kẻ mỉm cười, người chê!
Nhị hà, Tản lĩnh trở về,
Giang tô tuyết chở, sương che cũng liều!
Còn như ty nằm trong hạ liêu,
Kẻ công người quá còn nhiều:chan chan,
Biết đâu mang đến từng tuy nhiên bàn,
Sau này tiếp tục đem sử quan lại thẩm bình,
Trước rèm dông tố non trăng thanh
Thừa lộc nhân vùng thong thả đình thong dong.
Xa coi tút vút Bình phong,
Chúc mừng vạn lâu thánh cung lâu dài!
Rồi rời khỏi cá nước duyên hài,
Ra tay khang tế, giở tài kinh luân.
Đã thánh quân lại nhân hậu thần,
Có đâu tuy nhiên chẳng quần dân thái hòa!
Bấy giờ tao lại với tao,
Tỉnh say dật hứng, dìm nga xài sầu.
Hà trở nên văn vũ công hầu,
Càng nghe thấy chuyện càng rầu mặt mũi tai!
Diễn ca Chính khí một bài bác,
Để mang đến thiên hạ người người khuyên răn răn.

Nhiều trên phố có tên này như bên trên Hà Thành, Thành phố Xì Gòn... Tên ông cũng là tên gọi của một xã ở thị xã Chương Mỹ. hầu hết ngôi trường học tập ở nước ta cũng có tên Hoàng Diệu.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

  • Đoàn Tuyên truyền Xung phong trở nên Hoàng Diệu

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ s:Trang:Viet Nam Su Luoc.djvu/310
  2. ^ a b “Lễ thắp nhang tưởng vọng 137 năm ngày mất mặt Tổng đốc Hoàng Diệu”. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia. ngày 16 tháng bốn năm 2019. Bản gốc tàng trữ ngày 22 mon 11 năm 2021. Truy cập ngày 22 mon 11 năm 2021.
  3. ^ Trần Văn Mỹ (ngày 1 mon hai năm 2018). “Tổng đốc Hoàng Diệu: Sống vì như thế dân, bị tiêu diệt cũng vì như thế dân”. hanoimoi.com.vn. Bản gốc tàng trữ ngày 16 mon 9 năm 2019. Truy cập ngày 22 mon 11 năm 2021.
  4. ^ Theo Quốc triều khoa giáp lục.[cần số trang]
  5. ^ Đại Nam thực lục chủ yếu biên, Nhà xuất phiên bản Khoa học tập xã hội, Hà Thành, 1974.[cần số trang]
  6. ^ “Hoàng Diệu”. Bản gốc tàng trữ ngày 13 mon 9 năm 2012. Truy cập ngày 22 mon một năm 2012.
  7. ^ Bút ký Đứa con cái phù sa, in nhập Tuyển tập dượt Hoàng Phủ Ngọc Tường II, Nhà xuất phiên bản Trẻ, 2002, tr. 452.
  8. ^ Đi & ghi lưu giữ. Nhà xuất phiên bản Xưa & Nay-Nhà xuất phiên bản Văn hóa Sài Thành, 2008, tr. 92.
  1. ^ Theo phả chúng ta Hoàng thì Hoàng Diệu gốc kể từ Huệ Trì, thị xã Quang Minh, phủ Nam Sách, đạo Thành Phố Hải Dương. Cụ tổ nhập lập nghiệp ở vùng Kỳ Lam truyền được chục đời, gốc chúng ta Mạc. Ông là đời loại 7. [8][9] Lưu trữ 2008-02-08 bên trên Wayback Machine
  2. ^ Đây đơn giản chức hàm, ko nên công tác.
  3. ^ Xem "Correspondance politique du Commandant Henri Rivière au Tonkin", người sáng tác André Masson.
  4. ^ Hoàng Diệu thẳng lãnh đạo quân sĩ kháng cự bên trên cửa ngõ Bắc.
  5. ^ Các sử liệu ko thống nhất nhau. Có tư liệu nhận định rằng Pháp mướn Việt gian ngoan nhen nhóm. Tài liệu không giống lại ghi là chủ yếu Tôn Thất vịn đã thử nội tuyến mang đến Pháp.
  6. ^ Xem "Việt Sử Toàn Thư", người sáng tác Phạm Văn Sơn. tr 658.
  7. ^ Xem "Việt Sử Toàn Thư", người sáng tác Phạm Văn Sơn. tr 658.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

  • Hoàng Diệu cuộc sống và sự nghiệp Lưu trữ 2006-10-11 bên trên Wayback Machine