nguyễn tri phương là ai

Nguyễn Tri Phương (1800-1873) là 1 trong đại danh thần nước ta thời ngôi nhà Nguyễn. Ông là vị Tổng lãnh đạo quân group triều đình Nguyễn ngăn chặn quân Pháp xâm lăng theo lần lượt ở những mặt mày trận Thành Phố Đà Nẵng (1858), Gia Định (1861) và Hà Nội Thủ Đô (1873). Thành Hà Nội Thủ Đô thất thủ, ông bị thương nặng nề và bị quân Pháp bắt lưu giữ, chiến sĩ Pháp đang được ý kiến đề nghị cứu vớt chữa trị cho tới ông tuy nhiên ông đang được kể từ chối và cự tuyệt liên minh với bọn chúng cho tới Khi chết thật.

Xuất thân thích và sự nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]

Nguyễn Tri Phương (chữ Hán: 阮知方) thương hiệu cũ là Nguyễn Văn Chương, tự động Hàm Trinh, hiệu là Đường Xuyên, sinh ngày 21 mon 7 năm Canh Thân (9 mon 9 năm 1800), quê buôn bản Đường Long (Chí Long), Điền Lộc, Phong Điền, Thừa Thiên Huế.

Bạn đang xem: nguyễn tri phương là ai

Ông xuất thân thích vô một mái ấm gia đình làm đồng và nghề ngỗng công nhân mộc. Nhà nghèo khó lại ko xuất thân thích kể từ khoa mục tuy nhiên nhờ ý chí tự động lập ông đang được tạo ra sự cơ nghiệp rộng lớn.

Năm Quý Mùi (1823), vua Minh Mạng đề bạt ông hàm Điển cỗ (Bí thư ở Nội điện), năm tiếp theo thăng Tu biên soạn, rồi Thừa chỉ ở Nội những, 2 năm sau thăng Thị độc, Thị giảng học tập sĩ, năm 1831 thăng Hồng Lô tự động khanh.

Năm 1832, ông được sung vô phái cỗ sang trọng Trung Quốc về sự thương nghiệp. Năm 1835 ông nhận mệnh lệnh vua Minh Mạng vô Gia Định nằm trong Trương Minh Giảng bình lăm le những vùng mới nhất vỡ hoang. Việc thành công xuất sắc ông được thăng hàm Thị thầy thuốc.

Năm 1837, ông bị triều thần dèm trộn, nên bị giáng xuống thực hiện thư lại ở cỗ Lại. Cuối năm, ông được Phục hồi hàm Chủ sự, sung chức Lang trung. Năm sau ông thăng Thị thầy thuốc cỗ Lễ, năm 1839 thăng hàm Tham tri, thao tác ở Nội những.

Năm Canh Tý (1840), ông được bửa thực hiện Tuần phủ Nam Ngãi (Quảng Nam và Quảng Ngãi), nom coi phụ thân chống cửa ngõ hải dương Thành Phố Đà Nẵng. Công việc hoàn thiện chất lượng tốt rất đẹp, ông được triệu về kinh thăng Tham tri cỗ Công, được vua Thiệu Trị cử thực hiện Tổng đốc Long Tường (Vĩnh Long và Định Tường). Tại trên đây, ông dẹp tan được những toán giặc cướp quốc tế vô quấy phá huỷ.

Tháng 5 âm năm 1844, ông được cải bửa Tổng đốc An Hà (An Giang, Hà Tiên[1]). Năm 1845, ông cùng theo với Doãn Uẩn vượt mặt quân Xiêm La của tướng tá Bodin, bình lăm le Cao Miên, ổn định lăm le trọn vẹn vùng biên thuỳ Tây Nam nằm trong miền Tây Nam cỗ.

Ông được vua Thiệu Trị biểu dương là kẻ gan liền dạ: Gần trên đây với viên trung sứ kể từ quân loại về nói: Nguyễn Tri Phương đối trận tiến công nhau với giặc, đạn rơi xuống như mưa; tỳ tướng tá bẩm van quăng quật lọng chuồn làm cho địch ngoài biết. Tri Phương quát tháo lên, sai giương tăng 2 lọng nữa. Từ đấy, khí thế quân sĩ nhiệt huyết vội vàng trăm thứ tự, tiếp tục chiếm được thành công xuất sắc. Ví phỏng người nhút nhát đương vô việc ấy, liệu với ngoài mất mặt ý thức không ?".[2]

Sau cơ, ông được thăng chức Khâm sai quân loại đại thần Trấn Tây hàm Tòng Hiệp Biện Đại học tập sĩ (tháng 9 âm/1845),[3] rồi được thưởng thương hiệu "An Tây trí dũng tướng" (tháng 2 âm/1847).[4]

Tháng 5 năm 1847, ông được triệu về kinh, thăng hàm Chánh Hiệp biện ĐH sĩ, lãnh Thượng thư cỗ Công đại thần Cơ mật viện, tước đoạt Tráng Liệt tử[5] và được ban một Ngọc bài bác với tự khắc tư chữ "Quân kỳ thạc phụ", được chép công trạng vô bia đá ở Võ miếu (Huế). Sau Khi vua Thiệu Trị mất mặt, ông được đình thần tôn thực hiện Phụ chủ yếu Đại thần (theo di chiếu).

Năm Mậu Thân (1848), vua Tự Đức phong tước đoạt cho tới ông là Tráng Liệt bá. Cùng năm cơ, phụ vương ông chết thật. Ông van về cư tang, tuy nhiên vì thế đang khiến Phụ chủ yếu nên có thể được ngủ một thời hạn cộc nên rời khỏi thao tác bên trên triều đình.

Năm Canh Tuất (1850), vua Tự Đức chuẩn chỉnh phê cải thương hiệu ông là Nguyễn Tri Phương.[a] Từ cơ thương hiệu Nguyễn Tri Phương phát triển thành thương hiệu chủ yếu của ông. Sau cơ ông được sung chức Khâm sai Tổng thống Quân vụ Đại thần những tỉnh Gia Định, Biên Hòa, Vĩnh Long, Định Tường, An Giang, Hà Tiên. Năm 1853, ông được thăng Điện hàm Đông những Đại học tập sĩ, rồi lãnh chức Kinh lược sứ Nam Kỳ. Trong thời hạn này, ông với công lập được không ít vọng gác điền, khai khẩn khu đất phung phí, dân ở ở khu vực được định cư lập nghiệp.

Thống lĩnh quân sự chiến lược chống Pháp[sửa | sửa mã nguồn]

Quân Pháp tiến công trở thành Gia Định

Năm Mậu Ngọ (1858), tàu chiến Pháp cho tới uy hiếp Thành Phố Đà Nẵng, vua Tự Đức cử ông thực hiện Quân loại Tổng thống đại thần thẳng lãnh đạo quân group ngăn chặn. Với tranh bị hiện đại, Pháp đang được uy hiếp và phá huỷ diệt một vài rộng lớn vọng gác lũy của nước ta, ông bị triều đình giáng cấp cho vẫn lưu bên trên chức. Tuy nhiên, tự công việc plan chống thủ của Nguyễn Tri Phương chu đáo nên quân Pháp ko thể tiến thủ lên được.[6]

Năm 1859, Pháp chuyển làn phân cách tiến công trở thành Gia Định, quân ngôi nhà Nguyễn ko rõ ràng thương vong tuy nhiên tan tan ngay gần không còn. Thành bị hạ, Hộ đốc trở thành Gia Định là Võ Duy Ninh tự động vẫn. Sau cơ, Pháp đang được cho tới phá huỷ diệt trở thành Gia Định.[b] Năm 1860, Nguyễn Tri Phương được sung chức Gia Định quân loại, Thống đốc quân vụ nằm trong Tham giã đại thần Phạm Thế Hiển nom coi việc quân sự chiến lược ở miền Nam.

Nguyễn Tri Phương công ty trương kêu gọi kể từ 15.000 cho tới trăng tròn.000 quân; tuy nhiên ko triệu tập quân ở một điểm, nhưng mà phân thành tía đạo: một đạo chủ yếu đóng góp bên trên vọng gác Phú Thọ, điểm quân loại Gia Định hiện tại đóng; một đạo đóng góp ở phủ phân tử Tân An; một đạo đóng góp ở tỉnh phân tử Biên Hòa. Ông hạ mệnh lệnh chống thủ những đàng sông, ngòi rộng lớn nhỏ, vừa phải tiến công và lưu giữ, từ từ che tăng vọng gác lũy tiến thủ sát cho tới điểm địch đóng góp quân. Trang bị cho tới quân group cần thiết kể từ trăng tròn cho tới 30 cổ súng loại rộng lớn, 2 lần bán kính nòng kể từ 2 tấc 9 phân trở lên trên. Do ko nắm rõ tình hình quân sự chiến lược và chủ yếu trị của Pháp, Nguyễn Tri Phương đang được công ty trương thiết kế đại vọng gác Chí Hòa (về sau người Pháp gọi là Kỳ Hòa) nhằm vây hãm, bức rút quân Pháp. Tuy nhiên, sau vào trong ngày 25 mon hai năm 1861, quân Pháp đang được tổ chức công phá huỷ đại vọng gác. Ông lãnh đạo lính tráng kháng cự tàn khốc tuy nhiên rồi bị thương, đại vọng gác thất thủ, Gia Định lại bị rung rinh. Em ruột ông là Nguyễn Duy tử trận, ông bị miễn nhiệm xuống thực hiện Tham tri, mãi cho tới năm tiếp theo lại được hàm Binh cỗ Thượng thư, sung Đổng nhung quân vụ Biên Hòa, tập luyện hiệp lực lượng nhằm ngăn lại bành trướng của quân group Pháp.

Năm 1862, sau khoản thời gian triều đình Huế ký Hòa ước Nhâm Tuất, mất mặt 3 tỉnh miền Đông Nam Kỳ vô tay Pháp, ông được cử rời khỏi Bắc thực hiện Tổng thống Hải An quân vụ, thăng chức Võ Hiển Đại học tập sĩ, tước đoạt Tráng Liệt dựa. Năm Nhâm Thân (1872), lại được điều về lưu giữ chức Tuyên sát đổng mức độ đại thần, thay cho mặt mày triều đình kiểm tra việc quân sự chiến lược ở Bắc Kỳ.

Đánh dẹp giặc cướp bên trên khu đất Bắc[sửa | sửa mã nguồn]

Từ năm 1863, ông được cử rời khỏi Bắc Kỳ tiến công dẹp quân Lê Duy Phụng.

Năm Tự Đức loại 25 (1870), quân Cờ Đen Lưu Vĩnh Phúc vẫn tiến công phá huỷ cướp tách những tỉnh Thái Nguyên, TP Lạng Sơn, Cao phẳng, Trong 3 năm ngôi trường bọn chúng vẫn uy hiếp những tỉnh này và quan lại quân liên tiếp thất bại.

Sau Khi quan lại Tổng đốc Phạm Chi Hương chiến bại và bị tóm gọn, triều đình đang được phái Võ Trọng Bình rời khỏi thực hiện Tổng đốc Hà Ninh kiêm Khâm sai Quân loại đại thần những tỉnh Tuyên-Thái-Lạng. Quan Khâm sai hội với quan lại Đề đốc Quảng Tây nhằm nằm trong tiến công quân Ngô Côn vì thế chúng ta cứ quấy phá huỷ cả nhị mặt mày biên thùy. Vào thân thích năm 1869, Ngô Côn lấy quân tiến công TP Bắc Ninh, quan lại Tiểu phủ Ông Ích Khiêm tiến công thắng một trận rộng lớn, phá vỡ quân giặc và Ngô Côn bị phun bị tiêu diệt.

Ngô Côn bị tiêu diệt rồi thì đồng đảng chia thành 3 phe nối tiếp cướp phá huỷ những tỉnh mạn ngược ở miền Bắc: phe Cờ Đen của Lưu Vĩnh Phúc, phe Cờ Vàng của tướng tá Hoàng Sùng Anh, phe Cờ Trắng của Án Thư Văn Nhị và Lương Văn Lợi.

Quan Trung quân Đoàn Thọ được gửi kể từ Kinh rời khỏi thực hiện Tổng thống quân vụ Bắc Kỳ. Ông ngay tắp lự kéo quân lên TP Lạng Sơn. bè giặc Khách là Tô Tứ bất thình lình nổi lên nửa tối vô rung rinh trở thành giết mổ bị tiêu diệt Đoàn Thọ. Võ Trọng Bình suôn sẻ chạy bay được. Triều đình Huế lại sai Hoàng Kế Viêm rời khỏi thực hiện Thống đốc quân vụ Lạng-Bình-Ninh-Thái cùng theo với Tán tương Tôn Thất Thuyết dò thám cơ hội dẹp giặc cho tới yên tĩnh. Tiếp theo đuổi vua lại sai ông Lê Tuấn là Thượng thơ Hình cỗ rời khỏi thực hiện Khâm sai thị sự sẽ giúp Hoàng Kế Viêm. Rồi Hoàng Kế Viêm lưu giữ mạn Sơn Tây, Lê Tuấn trấn đóng góp ở Thành Phố Hải Dương. Tuy nhưng tình hình vẫn lẳng nhẳng ko giải quyết và xử lý thanh thỏa được.

Xem thêm: trùm cuối việt á là ai

Vua Tự Đức quá lo ngại, lại nên vời Nguyễn Tri Phương cho tới thực hiện chức Tam tuyên quân loại Khâm mạng Đại thần, được luật lệ tùy nghi ngờ thắc mắc việc tiến công dẹp cho tới yên tĩnh. Vua ban cho tới ông kỳ bài bác, ấn dò thám, cờ mao tiết, nhung hắn, v.v. Đến miền Bắc, ông và Hoàng Kế Viêm công ty trương phân tách nhằm trị, hàng phục quân Cờ Đen vì thế lực lượng này vượt trội nhất và người sử dụng nó nhằm khắc chế những group không giống. Vua Tự Đức chấp nhận và ban cho tới Lưu Vĩnh Phúc chức Đề đốc với trọng trách tuần chống ở biên cảnh. Chính sách này trầm trồ với hiệu suất cao, quân Cờ Đen chung mức độ tiến công quân Cờ Vàng, Cờ Trắng và sau đây nhập cuộc tiến công Pháp.

Năm Tự Đức loại 24 (1871) vua xuống dụ chuẩn chỉnh cho tới ông Phục hồi nguyên vẹn hàm Thái tử Thái bảo Võ hiển năng lượng điện Đại học tập sĩ Trí dõng tướng tá Tráng liệt bá, vẫn sung Tam tuyên quân loại Khâm mạng Đại thần.

Chống lưu giữ trở thành Hà Nội[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1873, Soái phủ Nam Kỳ phái Francis Garnier lấy quân rời khỏi Hà Nội Thủ Đô, lấy cớ chung thương nghị sự giành cãi thân thích tay nhà buôn Jean Dupuis và cơ quan ban ngành ngôi nhà Nguyễn ở Bắc Kỳ. Thoạt tiên Đô đốc Dupré lăm le thể hiện nhị ngàn quân, tuy vậy việc phái một lực lượng quân sự chiến lược rộng lớn vì vậy tạo ra nghi vấn kể từ phía triều đình Huế. Kết viên là đại úy Garnier thuyết phục đô đốc Dupré là chỉ việc vài ba chục quân sĩ tinh luyện là đầy đủ. Trên sách vở và giấy tờ, Garnier với mệnh lệnh khảo sát tình hình giành cãi thân thích Dupuis và ngôi nhà đương viên, trục xuất Dupuis ngoài Bắc kỳ sau khoản thời gian đang được thu xếp bồi thông thường thiệt sợ hãi cho tới ông tớ. Tiếp cơ Garnier nên buộc ngôi nhà đương viên đồng ý chấp thuận xuất hiện thông thương tuyến phố thủy sông Hồng, bịa đặt trạm thuế quan lại và người sử dụng chi phí thuế chiếm được nhằm trả trả phí tổn cuộc viễn hành. Tuy nhiên thực tiễn là Garnier đang được rất rất mừng rỡ ghi chép thư cho tới anh trai "Tôi với toàn quyền bính động! Nước Pháp tiến thủ lên!"[7]

Quân Pháp tiến công trở thành Hà Nội

Garnier trả quân rời khỏi bắc trở thành nhị mùa, mùa đầu 83 chiến sĩ, mùa nhị tăng 88 chiến sĩ và nhị pháo thuyền[7] (kể cả số thủy thủ và thủy binh). Tới ngày 5 mon 11 ông tớ đã đi vào Hà Nội Thủ Đô bên trên tàu tương đối nước của Dupuis, tự Dupuis chuồn đón dọc đàng. Cộng với nằm trong hạ của Dupuis, bao gồm với 10 người Âu, 30 người Á, 150 chiến sĩ tiến công mướn Vân Nam và một vài chiến sĩ Cờ vàng, Garnier sẵn sàng xâm lăng trở thành Hà Nội Thủ Đô sau khoản thời gian nhận ra những yêu thương sách của tôi ko rình rập đe dọa được Nguyễn Tri Phương.

Đêm ngày 19, rạng sáng sủa ngày trăng tròn mon 11 năm 1873, Garnier đột kích trở thành Hà Nội Thủ Đô. Quân Pháp bất thần xâm lăng vòng chống thủ phía bên ngoài của nhị cửa ngõ phía phái mạnh, và vượt lên cầu trước lúc quân trú chống kịp phun xuống. Đồng thời, pháo kể từ những pháo thuyền cũng phun phủ lên, làm cho lính tráng chống thủ, tự lạ lẫm với đạn pháo, quăng quật chạy giã loàn ngoài trở thành theo đuổi cửa ngõ tây. Cùng khi cơ, hỏa lực quân Pháp cũng phun vỡ cửa ngõ phái mạnh, và chỉ vô một giờ, quân Pháp đang được treo cờ tam tài lên vọng lâu trở thành Hà Nội Thủ Đô. Hơn nhị ngàn quân triều đình bị tóm gọn thực hiện tù binh, về phía quân Pháp, có duy nhất một người chiến sĩ tiến công mướn Vân Nam của Dupuis bị giết mổ tự một viên sĩ quan lại Pháp phun sai lầm.[8]

Con trai Nguyễn Tri Phương là Phò mã Nguyễn Lâm bị trúng đạn bị tiêu diệt bên trên trận, Nguyễn Tri Phương cũng trở thành trọng thương. Ông được chiến sĩ Pháp cứu vớt chữa trị, tuy nhiên ông khẳng khái kể từ chối và phát biểu rằng: "Bây giờ nếu như tớ chỉ gắng lây lất nhưng mà sinh sống, sao vị thung dung bị tiêu diệt về sự nghĩa"[9][10] Sau cơ, ông tuyệt thực ngay gần một mon và mất mặt vào trong ngày trăng tròn mon 12 năm 1873 (1 mon 11 Âm lịch), lâu 73 tuổi hạc. Thi hài ông và Nguyễn Lâm được trả về táng bên trên quê ngôi nhà. Đích thân thích vua Tự Đức[11] tự động biên soạn bài bác văn tế cho tới tía vị công thần (Nguyễn Duy, Nguyễn Lâm, Nguyễn Tri Phương) và cho tới lập thông thường thờ Nguyễn Tri Phương bên trên quê ngôi nhà.

Nhận xét[sửa | sửa mã nguồn]

Quan phục của khâm sai đại thần Nguyễn Tri Phương tự người Pháp lấy sau khoản thời gian chúng ta rung rinh trở thành Hà Nội Thủ Đô. Hiện vật của chỉ bảo tàng Quân sự Pháp bên trên Les Invalides.

Tấm gương quên bản thân vì thế nước của ông được dân chúng khâm phục, kính trọng, ông được thờ vô thông thường Trung Liệt (cùng với Hoàng Diệu) bên trên gò Q. Đống Đa với câu đối:

Thử trở thành quách, test giang quật, bách chiến phong trần dư xích địa
Vi nhật tinh anh, vi hà nhạc, những năm tâm sự vọng thanh thiên[c]

Dịch:

Kia trở thành quách, cơ non nước, trăm trận phong trần còn thước đất
Là trời sao, là sông núi, mươi năm tâm sự với trời xanh

Sách nước ta sử lược phán xét về ông: "Ông Nguyễn tri Phương là kẻ ở Thừa-thiên, tự lại-điển xuất thân thích, thực hiện quan lại kể từ đời vua Thánh-tổ, trải qua loa tía triều, nhưng mà ngôi nhà vẫn thanh-bạch, chỉ lấy trí-lực nhưng mà thắc mắc việc nước, chứ không cần thiết của-cải. Nhưng chẳng may nên Khi quốc cỗ nguy hiểm, ông nên lấy thân thích hiến cùng nước, trở thành rời khỏi mọi người phụ vương con cái, đồng đội đều mất mặt vì thế việc nước. Thật là 1 trong ngôi nhà trung-liệt xưa ni không nhiều với vậy."

Khen thưởng[sửa | sửa mã nguồn]

Năm Canh Tý (1840), Khâm sai quân loại đại thần, hàm Tòng Hiệp Biện Đại học tập sĩ rồi được thưởng thương hiệu "An Tây trí dũng tướng".

Tháng 5 năm 1847, thăng hàm Chánh Hiệp biện ĐH sĩ, tước đoạt Tráng Liệt tử và được ban một Ngọc bài bác với tự khắc tư chữ "Quân kỳ thạc phụ", được chép công trạng vô bia đá ở Tòa Võ miếu Huế, bên trên bia Võ công An tây dựng khoảng chừng năm 1847-1851, (tấm bia Võ công này ngày này đã trở nên thất lạc).

Năm Canh Tuất (1850), vua Tự Đức ban thương hiệu Nguyễn Tri Phương, chức Khâm sai Tổng thống Quân vụ Đại thần kiêm Tổng đốc những tỉnh Gia Định, Biên Hòa, Vĩnh Long, Định Tường, An Giang, Hà Tiên.

Năm 1853, thăng Điện hàm Đông những Đại học tập sĩ. Năm 1862, thăng chức Võ Hiển Đại học tập sĩ, tước đoạt Tráng Liệt dựa. Hàm Thái tử Thái bảo Võ hiển năng lượng điện Đại học tập sĩ Trí dõng tướng tá Tráng liệt bá (1871).

Vinh danh[sửa | sửa mã nguồn]

Khu lăng tẩm (Nguyễn Tri Phương, Nguyễn Duy, Nguyễn Lâm) và Nhà thờ Nguyễn Tri Phương ni nằm trong xã Phong Chương, thị xã Phong Điền, Thừa Thiên Huế. Ngày 14 mon 7 năm 1990, toàn thể khu vực thông thường mộ này được thừa nhận là di tích lịch sử cấp cho vương quốc theo đuổi ra quyết định số 575-QĐ/VH của Sở trưởng Sở Văn hóa tin tức nước ta. Ngày 21 mon 3 năm 2010, bên trên xã Phong Chương đang được ra mắt lễ khánh trở thành công trình xây dựng hồi phục, tôn tạo ra Khu di tích lịch sử bên trên.

Ngoài thông thường thờ chúng ta Nguyễn Tri ở Phong Điền, Thừa Thiên Huế, bên trên phường Bửu Hòa, thành phố Hồ Chí Minh Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai cũng đều có một thông thường thờ Tam công nhưng mà vô cơ Nguyễn Tri Phương sẽ là trở thành hoàng của khu vực. Cạnh miêu tả và hữu chánh năng lượng điện thờ nhị vị Tán lý quân vụ Nguyễn Duy (em ruột Nguyễn Tri Phương) và phò mã Nguyễn Lâm (con Nguyễn Tri Phương). Hằng năm tổ chức triển khai lễ Kỳ yên tĩnh trọng thể vào trong ngày 16, 17 mon 10 âm lịch. Lễ kéo dãn vô nhị ngày với những nghi tiết tiến thủ thần, thao diễn hành lễ cỗ, tống phong... Đền thờ Tam công và được xếp thứ hạng Di tích lịch sử vẻ vang cấp cho vương quốc vô năm 1992.[12]

Ở nước ta cũng đang xuất hiện nhiều con phố và ngôi trường học tập có tên ông.

Thơ ca[sửa | sửa mã nguồn]

Sinh thời, Nguyễn Tri Phương rất rất không nhiều thực hiện thơ, tuy nhiên năm 1866, ông được vua Tự Đức cho tới vô Nam nhậm chức, ông với bài bác thơ tặng Kinh lược sứ Phan Thanh Giản:

Ven ngàn góc bể dặm nghịch ngợm vơi,
Vui tỏ phân nhau một bước đời.
Cá lại Long giang nhị té nước,
Nhạn về du hợp ý một phương trời.
Nửa hồ nước cố cựu nom lai lảng,
Cạn chén tư mùi hương dông lộng khơi.
Hãy kịp Tràng An mau quay về,
Thăm người viếng cảnh hỡi người ơi!

Hậu duệ[sửa | sửa mã nguồn]

Con trai, Phò mã Nguyễn Lâm quyết tử vô trận Pháp tiến công trở thành Hà Nội Thủ Đô thứ tự loại nhất, nằm trong ông.

Xem thêm: dqmtrieu là ai

Theo cụ Nguyễn Tri Tài, nguyên vẹn GS Ban Việt - Hán, Đại học tập Văn khoa TP Sài Gòn, giảng viên  môn Hán cổ khoa Ngữ văn, Trường Đại học tập Tổng hợp ý Thành phố Sài Gòn, con cháu 5 đời của Nguyễn Tri Phương (đứng mặt hàng chánh bái), thì dòng tộc Nguyễn Tri còn một nhánh ở Tiền Giang. Trưởng nhánh là Nguyễn Tri Túc, con cái loại Nguyễn Tri Phương. Nguyễn Tri Túc có tiếng về tài thổi sáo và tiến công đàn. Nguyễn Tri Túc với nhị con cái là Nguyễn Tri Lạc chất lượng tốt về hát bội, đàn cò và Nguyễn Tri Khương là người sáng tác vở cải lương bổng Giọt lệ cộng đồng tình.

Con Nguyễn Tri Lạc là nhạc sĩ Nguyễn Mỹ Ca. Em gái ông là u của Giáo sư TS âm thanh Trần Văn Khê và người nghệ sỹ quái ác kiệt Trần Văn Trạch (chắt ngoại).[13]

Chú ruột của ông Nguyễn Tri Tài là Nguyễn Tri Kiệt, con cháu nội Phò mã Nguyễn Lâm, con cái của Lễ cỗ thượng thư Nguyễn Tri Kiểm cũng chính là người nghệ sỹ nhiều tài, chất lượng tốt những loại đàn cò, giành, nguyệt, thực hiện đạo thao diễn và vào vai kép hát bội, ca Huế, cải lương bổng vô trong năm 1940 bên trên xứ Huế.[12]

Chú giải[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Lấy ý ngôn từ "Dõng thả Tri Phương", tức là Dũng mãnh nhưng mà lắm mưu mẹo.
  2. ^ Bấy giờ còn được gọi là trở thành Phụng.
  3. ^ Có tư liệu chép "...những năm tâm sự hữu thanh thiên"

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Đại Nam thực lục, chủ yếu biên, đệ tam kỷ, quyển 39, trang 611.
  2. ^ Đại Nam thực lục, tập luyện 6 - Trung tâm khoa học tập xã hội và nhân bản vương quốc, Viện sử học tập Quốc sử quán triều Nguyễn, Tổ Phiên dịch Viện Sử học tập thông ngôn. Nhà xuất phiên bản giáo dục và đào tạo xuất phiên bản năm 2007
  3. ^ Đại Nam thực lục, chủ yếu biên, đệ tam kỷ, quyển 50, trang 765.
  4. ^ Đại Nam thực lục, chủ yếu biên, đệ tam kỷ, quyển 65, trang 974.
  5. ^ Đại Nam thực lục, chủ yếu biên, đệ tam kỷ, tập luyện 6, trang 1019, 1031.
  6. ^ Trần Trọng Kim, Việt Nam sử lược, Chương 7
  7. ^ a b McAleavy, trang 129
  8. ^ McAleavy, trang 133
  9. ^ Theo báo năng lượng điện tử Bình Dương[liên kết hỏng]
  10. ^ “Danh tướng tá Nguyễn Tri Phương và những chuyện như huyền thoại”. Báo Thanh Niên. 8 mon 11 năm 2020. Truy cập ngày 27 mon 12 năm 2021.
  11. ^ Theo Nguyễn Q. Thắng và Nguyễn dựa Thế, Từ điển hero lịch sử vẻ vang Việt Nam, Nhà xuất phiên bản KHXH, Hà Nội Thủ Đô, tr.664
  12. ^ a b “Độc đáo thông thường thờ Nguyễn Tri Phương bên trên Đồng Nai”.
  13. ^ 'Sẽ không có bất kì ai thay cho thế được GS-TS Trần Văn Khê', VoA Tiếng Việt, ngày 25 mon 6 năm năm ngoái.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Quốc triều chánh biên toát yếu, Cao Xuân Dục, 1909
  • Việt Nam Sử Lược, Trần Trọng Kim, 1919
  • Throne and mandarins, Lloyd E. Eastman, Havard University Press, 1967
  • Black Flags In Vietnam, Henry McAleavy, The MacMillan Company: Thành Phố New York, 1968
  • Ngô Bắc dịch. “Quân Cờ Đen, Henry McAleavy”. Bản gốc tàng trữ ngày 27 mon hai năm 2007. Truy cập ngày 21 mon hai năm 2021.
  • Henry McAleavy, Ngô Bắc dịch. “Cơn thịnh nộ của Lưu Vĩnh Phúc”. Bản gốc tàng trữ ngày 7 mon hai năm 2007. Truy cập ngày 21 mon hai năm 2021.
  • Henry McAleavy, Ngô Bắc dịch, Quân Cờ Đen, Lưu Vĩnh Phúc & Cuộc cuộc chiến tranh Trung - Pháp 1884-1885, Bản dịch chương 6, 14 và Phụ lục Black Flags In Vietnam.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

  • Minh họa tiến công trở thành Hà nội Lưu trữ 2006-12-01 bên trên Wayback Machine
  • Quân Pháp tiến công trở thành Kỳ Hòa[liên kết hỏng] Lưu trữ 2008-02-15 bên trên Wayback Machine